Archiwista narodzin i śmierci. Jutrzenka i „mise-en-mort” w historiografiach włoskiego neorealizmu - Stefano Ciammaroni (Kwartalnik Filmowy)
W swoim artykule Stefano Ciammaroni podejmuje polemikę z tradycyjnym ujęciem neorealizmu, rozpowszechnionym w historiografii filmoznawczej za sprawą francuskiej krytyki filmowej (Bazin i Deleuze). Autor twierdzi, iż uznawanie neorealizmu za punkt zwrotny w ewolucji języka filmowego nie powinno przesłaniać faktu, że w filmach zaliczanych do tego nurtu odnaleźć można wiele elementów klasycznej narracji filmowej, a nawet inspiracji wczesnym kinem. Zdaniem Ciammaroniego, uproszczeniem jest także uznawanie neorealizmu za "kino porażki", w którym świat „dzieje się” niezależnie od działań bohatera, pozbawionego wpływu na rozwój wypadków. Autor podkreśla, że neorealizm nie powinien być pojmowany wyłącznie w kategoriach stylistycznych, z pominięciem aspektu kontekstowego, odsyłającego do lokalnej, historycznej specyfiki Włoch lat 40. Filmy zaliczane do nurtu neorealistycznego pełniły bowiem ważną funkcję psychospołeczną, której świadectwami (analizowanymi na przykładzie filmów: Rzym, miasto otwarte oraz Dni chwały) są dla Ciammaroniego obrazy przemocy będące reakcją na traumatyczne doświadczenia czasu wojny.