مطالعهٔ زبان‌شناختی موترنوشته‌های شهر هرات - خلیل ابراهیمی (غالب)
موترنوشته‌ها به‌عنوان انعکاس‌دهندهٔ اندیشه‌‌ها و عقاید، بخشی از فرهنگ عامیانه و سنّتی هر جامعه است، که هر روز و شب به ساده‌گی از کنار آن عبور می‌کنیم؛ بدون اعتنا‌ به این‌که این نمودها بیان‌گر فرهنگ، آداب و رسوم بخش عظیمی از جامعه است. امروزه چنین مطالعات در حیطهٔ زبان‌شناسی، به‌ویژه قوم‌نگاریِ گفتار مورد بررسی قرار می‌گیرد. هدف و مقصد از قوم‌نگاریِ گفتار به‌طور کلّی توصیف فرهنگ از دیدگاه اعضای وابسته به آن است و قوم‌نگاری یک قوم یا مردم، مجموعهٔ اطلاعاتی است، که جنبه‌های بسیار مختلف اجتماعی آن‌ها را در بر می‌گیرد، که یکی از آن‌‌ جنبه‌‌ها یا بخش‌‌ها می‌تواند بررسی زبان‌شناختی موترنوشته‌‌ها باشد. از آن‌جایی‌که تحقیق وسیع دربارهٔ ساختار زبان‌شناختی، موضوعی و کارکرد اجتماعی و فرهنگی موترنوشته‌ها در هرات و حتا در تمام افغانستان صورت نگرفته است؛ این نوشته با طرح این پرسش: کدام نوع نمادها در موترنوشته‌های شهر هرات بیش‌تر رایج است؟ به بررسی موترنوشته‌های سبک‌و‌سنگین شهر هرات ازلحاظ زبان‌شناختی (نمادِ زبانی، نمادِ ریاضی و نماد تصویر) با داده‌های ۵۰۰۰ موترنوشته به هدف مشخص‌نمودن کاربرد میزان نمادها و موضوعات موترنوشته‌های شهر هرات تحریر شده است، که در حیطهٔ توسعهٔ ادبیات عامیانه‌ اهمیت دارد. در این نوشته از روش توصیفی به سبک پیمایشی برای بررسی داده‌های آن استفاده شده است. یافته‌های پژوهش به مذهبی‌بودن بیش‌تر موضوعات موترنوشته‌‌های شهر هرات اشاره دارد و هم‌چنان به‌دست آمد که زبان فارسیِ دری، نسبت به سایر ‌زبان‌های رایج شهر هرات، دارای بیش‌ترین بسامد در موترنوشته‌ها می‌باشد.