ارزیابی اثر تاریخ نشاکاری بر رشد و عملکرد برخی ارقام کلم بروکلی (Brassica Oleracea L.) به‌عنوان کشت دوم پس از برداشت برنج تحت شرایط اقلیمی گیلان - معرفت مصطفوی راد; پرویز آقایی; امین نوبهار; داوود جوادی مجدد (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
بروکلی (Brassica Oleracea L.)یک گیاه زراعی سبزی زمستانه است که در بسیاری از کشورها کشت می‌شود. بروکلی حاوی تمامی ویتامین‌های ضروری، عنصر غذایی معدنی، آمینواسیدها و دارای آنتی‌اکسیدان و خواص ضد سرطانی می‌باشد. سبزیجات نقش اساسی در رژیم غذایی انسان بازی می‌کنند و برای حفظ بهداشت مناسب ضروری هستند. بروکلی یکی از سبزیجات برجسته در جهان است. انتخاب ارقام و تاریخ کاشت مناسب برای زراعت موفقت‌آمیز در طول فصل بارانی بسیار دشوار است. به همین دلیل، این آزمایش، به‌منظور ارزیابی اثرات تاریخ نشاکاری و ارقام بروکلی بر رشد و عملکرد آن‌ها اجرا شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در طی سال‌های زراعی 1398-1397 و 1399-1398 به‌صورت کرت‌های خردشده براساس بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط اقلیمی رشت (استان گیلان) اجرا شد. تیمارها شامل تاریخ نشاکاری در سه سطح 7 شهریور، 15 مهر و 24 آبان ماه و چهار رقم کلم بروکلی شامل آگاسی، هراکلیون، آکوئیلس و رومانسکو به‌ترتیب، به‌عنوان کرت اصلی و فرعی بودند.یافته‌ها: در این آزمایش، اثر رقم، تاریخ شاکاری و اثر متقابل تاریخ نشاکاری × رقم بر تمامی صفات اندازه‌گیری شده شامل وزن کورد، عملکرد کورد، قطر کورد، ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، طول و عرض برگ و قطر ساقه معنی‌دار بود. نتایج این مطالعه نشان داد که بیش‌ترین وزن کورد (82/800 گرم)، عملکرد کورد (36/33 تن در هکتار)، قطر کورد (42/31 سانتی‌متر)، طول برگ کلم (06/57 سانتی-متر)، عرض برگ کلم (69/26 سانتی‌متر) و قطر ساقه کلم (30/6 سانتی‌متر) در رقم هراکلیون در واکنش به تاریخ نشاکاری 7 شهریور به-دست آمد. ولی، بیش‌ترین ارتفاع بوته کلم (70/47 سانتی‌متر) و تعداد برگ در بوته (41/27 عدد) در رقم آکوئیلیس و تاریخ نشاکاری 7 شهریور مشاهده گردید. به‌علاوه، رقم رومانسکو بعد از هراکلیون از نظر تمامی صفات زراعی مورد مطالعه بر دیگر ارقام کلم برتری نشان داد. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین عملکرد کورد و تمام صفات اندازه گیری شده نظیر وزن کورد، عملکرد کورد، قطر کورد، ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، طول و عرض برگ و قطر ساقه وجود داشت.نتیجه‌گیری: در این آزمایش، تاخیر در تاریخ نشاکاری بسته به رقم کلم، سبب کاهش شدید در عملکرد کورد گردید. به‌نظر می‌رسد که تاخیر در تاریخ نشاکاری می‌تواند به‌دلیل افت ظرفیت فتوسنتزی، عملکرد کورد بوته‌های بروکلی را کاهش می‌دهد. بدین ترتیب، براساس نتایج این آزمایش، نشاکاری زودهنگام (7 شهریور) بلافاصله پس از برداشت محصول برنج و آماده سازی زمین زراعی (کشت دوم) و رقم هراکلیون به‌منظور افزایش عملکرد کورد بروکلی در واحد سطح، تحت شرایط اقلیمی منطقه می‌تواند قابل توصیه باشد.