تعیین ضریب انتشار پذیری آفت کش دلتامترین در فواصل انتقال کوتاه در ستون های خاک حاوی بیوچار گندم - امید بهمنی; وحید اطلسی پاک; مهیار قیطرانی (پژوهش‌های حفاظت آب و خاک)
سابقه و هدف: مواد آلی سبب بهبود وضعیت فیزیکی خاک شده و با توجه به افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک ، الگوی جذب آلاینده را تغییر داده و از آبشویی آن‌ها به آب‌های زیر زمینی جلوگیری به عمل می‌آورد. انتشارپذیری یکی از مهم‌ترین پارامترهای مورد استفاده در معادله جابجایی-انتشار است که مقدار آن می‌تواند تابع فاصله انتقال و همچنین ویژگی‌های محیط متخلخل باشد. هدف از این تحقیق بررسی روند آبشویی دلتامترین در ستون‌های خاک تحت تاثیر بیوچار بوده است و در طی این مطالعه منحنی رخنه و ضریب انتشار پذیری این آفتکش در ستون‌های عمودی خاک تعیین گردید.مواد و روش‌ها: این تحقیق در ستونهای خاک با ارتفاع 15 و 30 سانتی متری و در بازه‌ی زمانی 12 ، 23 ، 56 و 112روزه و شامل سطوح 5/1 و 3 درصد بیوچار گندم و تیمار شاهد بصورت طرح فاکتوریل بر پایه‌ی کاملا تصادفی اجرا گردید. غلظت مورد استفاده آفت کش دلتامترین 300 سی سی در هر هزار لیتر در هر هکتار بود. جهت تعیین غلظت باقی مانده فقط یک بار آفت کش با دوز توصیه شده به سطح پاشیده شد و سپس با توجه به سیکلهای آبیاری در نظر گرفته شده تغییرات آفت کش در طول زمان و در عمق‌های 15 و 30 سانتی‌متری ستون‌های خاک مورد مطالعه قرار گرفت. در این پژوهش از روش تحلیلی بریگهام برای بدست آوردن ضریب انتشار پذیری استفاده شد. تجزیه واریانس و مقایسه میانگین‌ها در تیمارهای مورد بررسی با استفاده از آزمون آماری LSD و با نرم افزار SAS 9.4 انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که غلظت باقی مانده‌ی آفت کش در عمق صفر تا 15 سانتی متری تیمار‌های بیوچار 5/1 و 3 درصد وزنی نسبت به شاهد به ترتیب 26 و 43 درصد و در عمق 15 تا 30 سانتی‌متری به ترتیب 37 و 17 درصد کاهش یافته است. بر اساس نتایج حاصله جذب و تثبیت آفت کش در خاک بوسیله‌ی تیمار بیوچار 3 درصد وزنی بیشتر از سایر تیمار‌ها بوده است. در تیمار شاهد با افزایش عمق ضریب انتشار پذیری کاهش یافت، در تیمار اصلاح شده با بیوچار 5/1 درصد با افزایش طول نمونه ضریب انتشار پذیری افزایش پیدا کرد و در تیمار بیوچار 3 درصد با افزایش طول نمونه‌ها ضریب انتشار پذیری کاهش چشمگیری یافت. ضریب انتشار پذیری دلتامترین در ستون‌های 15 سانتی‌متری برای تیمار‌های شاهد ، بیوچار 5/1 درصد ، بیوچار 3 درصد به ترتیب 37/5 ، 1 ، 59/3 سانتی متر و در ستون‌های 30 سانتی‌متری به ترتیب 91/3 ، 27/1 ، 92/0 سانتی‌متر بدست آمد.نتیجه گیری: تولید بیوچار بسیار راحت و مقرون به صرفه بوده و در محدود کردن حرکت و تثبیت آفت کش در خاک موفق بوده و با افزایش درصد وزنی آن در خاک می‌توان جذب آفت کش به سطح ویژه‌ی بیوچار‌ها را افزایش داد.