Ocena wielkości tarczycy w populacji dzieci szkolnych w wieku 6-13 lat z prawidłowym wydalaniem jodu z moczem a przydatność stosowanych dotychczas wartości referencyjnych - Adam Krętowski; Małgorzata Brzozowska; Anna Zonenberg; Jacek Borawski; Ida Kinalska (Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism)
Wprowadzenie: Kluczowym problemem przy analizie częstości występowania wola w populacji dzieci szkolnych jest wybranie kryterium oceny powiększenia gruczołu tarczowego. Przegląd piśmiennictwa i własne doświadczenia kliniczne wskazują na brak konsensusu wśród badaczy. Również eksperci ?wiatowej Organizacji Zdrowia w raporcie z 2001 roku dotyczącym problemu niedoboru jodu i endemii wola nie przedstawili uniwersalnych wartości referencyjnych objętości tarczycy w badaniu USG dla populacji dzieci w wieku 6-15 lat zamieszkujących tereny o prawidłowej podaży jodu w spożywanej diecie, sugerując konieczność opracowania norm regionalnych. Cel pracy: Celem pracy była ocena aktualnej częstości występowania powiększenia tarczycy u dzieci szkolnych w wieku 6-13 lat z losowo wybranych szkół podstawowych w Białymstoku w sytuacji prawidłowej suplementacji jodu w badanej populacji oraz ocena przydatności dotychczas stosowanych wartości referencyjnych w ocenie wielkości tarczycy. Materiał i metody: Badanie przeprowadzono w 2002 roku w 4 losowo wybranych szkołach podstawowych na terenie Białegostoku. Do udziału w badaniu zaproszono 480 dzieci w wieku 6-13 lat i u wszystkich przeprowadzono badanie przedmiotowe z oceną palpacyjną wielkości tarczycy, wykonano badania USG tarczycy oraz oceniono stężenie jodu w porannej zbiórce moczu. Pobrano także krew na oznaczenie stężenia hTSH. Wyniki: W badaniu palpacyjnym przy przyjęciu kryteriów WHO z 2001 r. częstość wola w badanej populacji dzieci szkolnych wynosiła 6,8%. Zastosowanie do palpacyjnej oceny powiększenia tarczycy kryteriów WHO z 1994 r. zwiększało ten odsetek do 18,2%. Przy zastosowaniu do oceny powiększenia tarczycy kryteriów USG (WHO z 1997 r.) dla powierzchni ciała odsetek wola wynosił 7%, podczas gdy uwzględnienie wartości referencyjnych dla wieku dziecka powoduje prawie podwojenie tej wartości (13,5%). Zastosowanie jako kryterium powiększenia tarczycy wartości referencyjnych wprowadzonych przez Gutekunsta i wsp zwiększało odsetek wola aż do 45,5%. Wyniki: Przy ocenie wielkości tarczycy w diagnostyce ultrasonograficznej wola u dzieci w wieku 6-13 lat bardziej celowe wydaje się posługiwanie wartościami referencyjnymi objętości tarczycy, odnoszącymi się do powierzchni ciała i płci (odzwierciedlającymi rzeczywisty rozwój fizyczny dziecka), niż normami dotyczącymi wieku kalendarzowego. Obserwowana w badanej populacji dzieci szkolnych 7% częstość wola, mimo adekwatnej profilaktyki jodowej, sugeruje istnienie innych niż niedobór jodu czynników wpływających na powiększenie tarczycy w tej populacji.