ŞEHİR FELSEFESİ YAPMANIN İMKÂNI: ÜSKÜP ÜZERİNE KÜLTÜREL VE FELSEFÎ NOTLAR - Şahin Efil (Felsefe Dünyası)
Üsküp’ü ulusal ve uluslararası çapta önemli bir cazibe merkezi haline getiren şey, dahaçok onun sahip olduğu tarihi ve kültürel mirasıdır. Bu şehirde Roma dönemine ait bazıtarihi eserlerin yanı sıra özellikle Osmanlı döneminde inşa edilen ve varlığını günümüzedeğin sürdüren pek çok tarihi ve mimari eser bulunmaktadır. Bu eserler, bugün tarihinve farklı kültürlerin bir yansıması ve tanığı olarak karşımızda durmaktadır. Bu anlamdaÜsküp’ün klasik ve modern mimariyi bir araya getirmesi ve buluşturması, mimari açıdanbu şehre farklılık, çeşitlilik ve zenginlik katmaktadır. Ayrıca bu şehrin dini ve etnik açıdanzenginlik ve çeşitlilik arz etmesi, yaşanabilir bir mekân olması, oranın dini ve kültürelçoğulculuk bakımından da önemli bir şehir olduğunu açığa çıkarmaktadır. Bütün bunlar,bu şehrin kimliğini, ruhunu ele vermekte ve onları şehrin bütününe yaymakta, bu ruhunbugün bizim için ne anlama geldiğine işaret etmektedir. Bir şehrin tarihi ve kültürel birikimi,her şeyden önce, o şehirde yaşayan insanların anlama zeminine (ortak hafıza) işaretetmektedir. Bu yüzden, Üsküp’ü anlamak, anlamlandırmak ve analiz etmek için bu zeminoldukça önemlidir. Bu zemin, daha ziyade bu şehirde konuşulan dil(ler)in kendisidir.Üsküp’ün dünyanın önde gelen şehirlerine ticaret yollarıyla bağlanması ve önemli birkavşak noktasında bulunması, sadece ticarî ve diplomatik değil, aynı zamanda bu şehrinsanatsal, ilmî ve fikrî açıdan da bir praksis alanı (ortam) olduğunu göstermektedir. Bualan, dünyanın pek çok bölgesinden bu şehre gelen farklı bilgilerin buradaki bilgilerle karışıpyoğrularak ve farklılaşarak tekrar dünyaya servis edildiği bir ortama işaret etmektedir.Üsküp’ü dünya şehri haline getiren ve öne çıkaran şey, onun diyalojik ve diyalektik birilişkiler ağına, dolayısıyla bir iletişim ve etkileşim ortamına sahip olmasıdır. Üst düzeydebir düşünce olan felsefenin oluşması ve gelişmesi, ancak bir praksis ortamına sahip olanbir şehirde açığa çıkabilir. Bu ortamı besleyen, ona bir dinamizm ve süreklilik kazandıranşey, geçmişin kültürel mirasıyla birlikte bugün bu şehirde kendini ele veren felsefe yapmaimkanıdır. Kısacası Üsküp, şehir felsefesinin oluşumuna imkân veren ve böyle bir potansiyelesahip olan kritik şehirlerden biridir. Bu çalışma, Üsküp bağlamında şehir felsefesininimkânı üzerinde durmaktadır.