Aydınlanma Etkileriyle Çağdaş İslam Düşüncesi ve Nurettin Topçu’ya Dair Bir İnceleme - Ali Dinç; Mehmet Fatih Tekin (Düzce İlahiyat Dergisi)
İslam dünyasında son birkaç yüzyıl içinde tam anlamıyla Batı tarzı bir aydınlanma tecrübesi gösterilememiştir. Çağdaş İslam düşüncesi bir arayışlar dönemidir. Bu çalışmada Çağdaş İslam düşüncesini ve akabinde Nurettin Topçu ve O’nun geri kalmışlığa çözüm arayışları aydınlanma bağlamında ele alınmaya çalışılmıştır. Nurettin Topçu’nun Çağdaş İslam düşünürlerinin ortaya koyduğu sorunlar için İslami oluştan hareket ederek, etik idealizmi ortaya koyması önemli bir noktadır. Aynı zamanda geçmişe duyulanın sadece bir özlem olmasından ziyade düşünsel anlamda oluşturulmuş düşüncelerin üzerine özgün bir bakış açısı getirme çabaları Topçu düşüncesini diğer düşünürlerden farklı kılmaktadır. Hakikate giden yolda düşünceye yönelik söylemleri oldukça dikkat çekicidir. Çünkü Topçu için düşünce, hareket ettiren bir hareket ettirici konumundadır. O’na göre hareket, irade, ahlak ve isyan gibi kavramların sentezi, çalışmada önem arz etmektedir. Çağdaş İslam düşüncesindeki arayış nihayete ermese de Batı’da görülen aydınlanma ile benzediği ve ayrıştığı noktalar bulunmaktadır. Batı’da Katolik düşüncenin tepkisiyle ortaya çıkan Protestanlık ve buna bağlı gelişen Presbiteryenizm bağlamında dini öğretilerin eleştirel yorumlanması Aydınlanmadaki ana unsur olarak görülür. Aydınlanmanın bu yapısı Çağdaş İslam düşüncesindeki geleneğe yapılan eleştiriyle bir benzerlik arz etmektedir. Ancak Aydınlanma ile dinin yok sayılması İslam düşüncesi açısından oldukça yersizdir. Bunun yerine içinde bulunduğumuz buhranları yine dinin temel dayanakları ile aşmak hedeflenmektedir. Çalışmamız üç başlıktan oluşmaktadır. İlk bölümde Çağdaş İslam düşüncesi sürecinden bahsedilerek, İslam dünyasının genel durumu ve buhranlarına dönük çözüm önerilerinden bazı noktalar ele alınacaktır. İkinci bölümde Nurettin Topçu’nun ortaya koyduğu fikriyatı ele alınıp Türk ve İslam düşüncesine katkısı incelenecektir. Son bölümde ise Aydınlanmanın akla gelen belli başlı düşünürlerinin söylemleri ile Nurettin Topçu’nun söylemi özelinde öne sürülen fikirler aktarılmaya çalışılarak konu sonuç bölümünde tamamlanacaktır.