ردیابی ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr در ارقام و لاین‌های گندم ایرانی با استفاده از آزمون تیپ آلودگی و نشانگرهای مولکولی پیوسته به ژن 32Lr (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
بیماری زنگ قهوه‌ای (زنگ برگی) گندم، یکی از بیماری‌های بسیار مهم در کشور ایران می‌باشد که تقریباً در تمام مناطق گندم‌خیز ظاهر می‌شود و عملکرد و کیفیت گندم را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. مهم‌ترین استراتژی مقابله با این بیماری استفاده از مقاومت ژنتیکی است و تاکنون 51 ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای در گندم گزارش شده است. این پژوهش به‌منظور شناسایی حضور و یا حضور نداشتن ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr در 48 رقم و لاین گندم ایرانی با استفاده از آزمون مورفولوژیکی و نشانگرهای مولکولی پیوسته به ژن 32Lr انجام گردید. آنالیز تیپ آلودگی براساس دستورالعمل بین‌المللی برودر (1973) با استفاده از 6 جدایه زنگ قهوه‌ای شناسایی شده در ایران انجام شد که 17 رقم از 48 رقم مورد مطالعه، نسبت به جدایه‌های بیماری‌زا بر روی ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr از خود تیپ آلودگی پایین‌تری نشان دادند. مقاومت موجود در این ارقام و لاین‌ها ناشی از حضور ژن یا ژن‌هایی، غیر از ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr می‌باشد، در ضمن احتمال حضور ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr یا ژن‌هایی با اثر مشابه در 25 رقم و لاین مورد آزمایش پیش‌بینی گردید و در 6 رقم احتمال حضور ژن 32Lr منتفی گردید. در بخش مولکولی با استفاده از نشانگرهای مولکولی رپید (49S و 421S) وجود نوارهای 1100 جفت باز و 640 جفت باز که در مطالعات قبلی همبستگی زیادی با ژن 32Lr در گندم نشان داده اند در 48 رقم گندم مورد مطالعه قرار گرفت. طبق انتظار نوارهای 1100 و 640 جفت باز در رقم شاهد مثبت (لاین ایزوژن حاوی ژن 32Lr) مشاهده گردید ولی در هیچ‌یک از نمونه‌های مورد مطالعه و شاهدان منفی (رقم بولانی و آگرالوکال) تکثیری مشاهده نشد. نتایج داده‌های مولکولی در توافق با آزمون تیپ آلودگی بیانگر این حقیقت است که در این پژوهش، ارقام و لاین‌های گندم مورد مطالعه، فاقد ژن مقاومت به زنگ قهوه‌ای 32Lr می‌باشند.