Türkiye’de Akademik Dergilerde Yayınlanan Tefsir Konulu Araştırma Makalelerinin Bibliyometrik Analizi (1925-2023) - Vedat Yetkin (İslami İlimler Dergisi)
Akademik düzeyde yayınlanan fakülte dergileri, bilgiyi kitlelere ulaştıran en güvenilir iletişim araçlarından biri olarak kabul edilir. Türkiye’de İlahiyat fakülteleri dergileri de hem akademinin hem de yaşanılan toplumun dini konulardaki ihtiyaçlarına yönelik yayınlar sunmaktadır. Türkiye’de ilahiyat akademisi özelinde son yıllarda dikkate değer bir bilimsel üretkenlik gözlemlenmektedir. Yayınlardaki bu nicel artış, bu çalışmaların bilimsel seyrinin hangi konularda seyrettiği gibi soruları akla getirmektedir. Bu çalışmada, tefsir alanında yazılmış araştırma makalesi düzeyindeki akademik çalışmaların bibliyometrik bir analizi yapılmıştır. Bibliyometrik analiz kısaca matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle kitap, tez ve akademik dergi gibi bilimsel bilgi aktarım araçlarının incelenmesidir. Bu analiz sonucunda ise veriler sayısal analiz yoluyla yorumlanmaktadır. Elde edilen bu veriler ile yapılan çalışmaların bilimsel verimliliği ölçülebilmektedir. Akademik dergilerde yayınlanan tefsir konulu makalelerin analizinin yapıldığı bu çalışma, 1925-2023 yılları arasında yayınlanan araştırma makaleleri ve makale çevirilerini kapsamaktadır. Kitap incelemesi, toplantı özeti, biyografi, tez özeti, not ve derleme tarzı makale yayınları kapsam dışında tutulmuştur. Söz konusu tarih aralığında yayınlanan 2252 araştırma makalesi tespit edilmiştir. Bu makaleler, 249 ilahiyat /İslami ilimler fakülte dergisiyle birlikte sosyal bilimler alanında yayın yapan diğer dergilerde yer almaktadır. Taramalar sonucu erişilen makalelerin yayın yılı, konu, yazar sayısı ve akademik profili vb. parametreler üzerinden analizi yapılmıştır. Veriler kodlanarak grafik ve tablolar halinde görselleştirilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçlardan bazıları şunlardır: Son 4 yıla (2020-2023) bakıldığında yılda yayınlanan tefsir araştırma makalesi sayıları 300’lü rakamlara ulaşarak toplam yayınlanan makalelerin %57’sini oluşturmaktadır. Buna sebep olan faktörlerden en önemlilerinden birincisi; son 10 yılda ilahiyat/İslami ilimler fakültelerinden mezun olup lisansüstü̈ programlarda öğrenimlerine devam eden öğrencilerin sayısının artmasıdır. İkincisi ise; üniversite öğretim üyesi alım ve yükselme şartlarında istenen makale yayın sayılarının her sene daha da yükselmesidir. Bunlara ek olarak akademik çalışmalarda hızla gelişen teknoloji ve internet olanaklarından daha fazla yararlanıldığı da aşikardır.