نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان

تأویل‌پذیری و چند‌معنایی، از ویژگی‌های عمدۀ متون ادبی است که در نتیجۀ به‌کارگیری زبان مجازی و صناعات ادبی حاصل می‌شود. یکی از مهم‌ترین شگردها برای دستیابی به این هدف، آیرونی است. نوعی بیان دو‌پهلو و گاهی چندپهلو که موجب شگفتی و غافل‌گیری مخاطب می‌شود. در بیان آیرونی‌دار، نوعی دوگانگی معنایی و معنای...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Authors: محمد حسن حسن زاده نیری, عالیه وصال شریفلو
Format: Article
Language:fas
Published: Semnan University 2023-01-01
Series:مطالعات زبانی و بلاغی
Subjects:
Online Access:https://rhetorical.semnan.ac.ir/article_6942_a05cfa6a427a1085a5a01d6eda43bce4.pdf
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1841527929238978560
author محمد حسن حسن زاده نیری
عالیه وصال شریفلو
author_facet محمد حسن حسن زاده نیری
عالیه وصال شریفلو
author_sort محمد حسن حسن زاده نیری
collection DOAJ
description تأویل‌پذیری و چند‌معنایی، از ویژگی‌های عمدۀ متون ادبی است که در نتیجۀ به‌کارگیری زبان مجازی و صناعات ادبی حاصل می‌شود. یکی از مهم‌ترین شگردها برای دستیابی به این هدف، آیرونی است. نوعی بیان دو‌پهلو و گاهی چندپهلو که موجب شگفتی و غافل‌گیری مخاطب می‌شود. در بیان آیرونی‌دار، نوعی دوگانگی معنایی و معنای متناقض وجود دارد که موجد چندوجهی شدن معنا و گسترش تضاد معنایی در درون متن می‌شود. آیرونی، شگرد پرکاربردی است که نویسنده یا شاعر می‌کوشد به‌وسیلۀ آن، با بیانی دوگانه، حقیقتی را که در ورای ظاهر گفتار و رفتار شخصیت‌هاست، به خوانندۀ هوشیار بنمایاند. این شگرد ادبی در آثار عطّار نیشابوری، به‌ویژه در منطق‌الطیر، نمود بارزی دارد. عطّار با به‌کارگیری آیرونی، فضای داستان را به سمت‌وسوی هدف عرفانی آن سوق می‌دهد. بهره‌گیری وی از بلاغت به‌طور عام و آیرونی به‌طور خاص، در خلق فضای عرفانی و بیان تجربیات پیچیدۀ عرفانی و در نتیجه، اقناع مخاطبان، نقش پررنگی دارد. در این پژوهش، نمونه‌هایی از آیرونی‌های موجود در داستان شیخ صنعان را یافته ایم و با روشی کمّی و رویکردی توصیفی- تحلیلی، نقش آن‌ها را در پروردن این داستان واکاوی کرده‌ایم.
format Article
id doaj-art-cec88076e7014f42ba543b3f2e8eb9a3
institution Kabale University
issn 2008-9570
2717-090X
language fas
publishDate 2023-01-01
publisher Semnan University
record_format Article
series مطالعات زبانی و بلاغی
spelling doaj-art-cec88076e7014f42ba543b3f2e8eb9a32025-01-15T05:49:06ZfasSemnan Universityمطالعات زبانی و بلاغی2008-95702717-090X2023-01-011330639210.22075/jlrs.2022.25864.20346942نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعانمحمد حسن حسن زاده نیری0عالیه وصال شریفلو1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایراندانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی،تهران،ایران (نویسنده مسئول)تأویل‌پذیری و چند‌معنایی، از ویژگی‌های عمدۀ متون ادبی است که در نتیجۀ به‌کارگیری زبان مجازی و صناعات ادبی حاصل می‌شود. یکی از مهم‌ترین شگردها برای دستیابی به این هدف، آیرونی است. نوعی بیان دو‌پهلو و گاهی چندپهلو که موجب شگفتی و غافل‌گیری مخاطب می‌شود. در بیان آیرونی‌دار، نوعی دوگانگی معنایی و معنای متناقض وجود دارد که موجد چندوجهی شدن معنا و گسترش تضاد معنایی در درون متن می‌شود. آیرونی، شگرد پرکاربردی است که نویسنده یا شاعر می‌کوشد به‌وسیلۀ آن، با بیانی دوگانه، حقیقتی را که در ورای ظاهر گفتار و رفتار شخصیت‌هاست، به خوانندۀ هوشیار بنمایاند. این شگرد ادبی در آثار عطّار نیشابوری، به‌ویژه در منطق‌الطیر، نمود بارزی دارد. عطّار با به‌کارگیری آیرونی، فضای داستان را به سمت‌وسوی هدف عرفانی آن سوق می‌دهد. بهره‌گیری وی از بلاغت به‌طور عام و آیرونی به‌طور خاص، در خلق فضای عرفانی و بیان تجربیات پیچیدۀ عرفانی و در نتیجه، اقناع مخاطبان، نقش پررنگی دارد. در این پژوهش، نمونه‌هایی از آیرونی‌های موجود در داستان شیخ صنعان را یافته ایم و با روشی کمّی و رویکردی توصیفی- تحلیلی، نقش آن‌ها را در پروردن این داستان واکاوی کرده‌ایم.https://rhetorical.semnan.ac.ir/article_6942_a05cfa6a427a1085a5a01d6eda43bce4.pdfآیرونیعرفانعطّار نیشابوریداستان شیخ صنعان
spellingShingle محمد حسن حسن زاده نیری
عالیه وصال شریفلو
نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
مطالعات زبانی و بلاغی
آیرونی
عرفان
عطّار نیشابوری
داستان شیخ صنعان
title نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
title_full نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
title_fullStr نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
title_full_unstemmed نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
title_short نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
title_sort نگاهی به نقش آیرونی در ساختار داستان شیخ صنعان
topic آیرونی
عرفان
عطّار نیشابوری
داستان شیخ صنعان
url https://rhetorical.semnan.ac.ir/article_6942_a05cfa6a427a1085a5a01d6eda43bce4.pdf
work_keys_str_mv AT mḥmdḥsnḥsnzạdhnyry ngạhybhnqsẖậyrwnydrsạkẖtạrdạstạnsẖykẖṣnʿạn
AT ʿạlyhwṣạlsẖryflw ngạhybhnqsẖậyrwnydrsạkẖtạrdạstạnsẖykẖṣnʿạn