İslâm’da İdâre’nin (Kâmû Velâyeti ve Vilâyeti’nin) Denetimi - Mehmet Nuri Güler (İslami İlimler Dergisi)
Özİdâre, İslâm Toplumu’nda dînin bir rüknü sayılmış, varlığı ile İslâm’ın varolacağı, yokluğu ile İslâm’ın sözkonusu olamayacağı vurgulanmıştır. Toplumdüzenini sağlamayı amaçlayan İslâm Hukuku, toplum düzenin ayaktatutan İdâre’yi de tanzîmetmiştir. Yönetilenleri keyfi uygulamalardankurtarabilmek için, kâmû velâyeti ve kâmû vilâyetinin, yani kâmû hizmetlerininyüklenicisi olan İdâre, İslâm’da denetlenmiştir. Hz. Peygamberve Râşid Hafifeler dönemlerinde ortaya çıkan İdâre’de, idârî denetlemeninşekilleri, “idârî denetim” ve “halk denetimi”ni kapsayan “idârenin yargıdışı denetimi” ile “yargı denetimi” ve “tahkim”i kapsayan “idârenin yargısaldenetimi” olmuştur.Anahtar Kelimeler: İslâm İdâre Hukuku, İslâm İdâresi, Kâmû Velâyeti,Kâmû Vilâyeti, Kâmû Hizmeti, Hz. Peygamber, Râşid Halîfeler, İdâreninYargı Dışı Denetimi, İdârî Denetim, Halk Denetimi, İdârenin Yargısal Denetimi,Yargı Denetimi, Mezâlim Kazâ’sı, Tahkîm.AUDIT OF ADMINISTRATION (PUBLIC DUTY AND PUBLIC AUTHORITY)IN ISLAMAbstractIn the Islamic Society, the administration is considered to be a religion ofIslam. There is Islam with the existence of the administration. The existenceof Islam is not mentioned with the absence of it. Islamic law aimsto provide social order. Islamic law, the Administration is also correct.In Islam, the administration was inspected to save the executives arbitrarily.During the periods of Prophet Muhammad and Rashid Khalifahsthe form of supervision is two: The first is the judicial supervision of thejudge. This includes administrative supervision and public scrutiny. Thesecond, judicial control of the executive. This includes judicial review andarbitration.Keywords: Islamic Administrative Law, Administration in Islam, PublicTask, Public Authority, Public Service, Prophet Muhammad, Rashid Khalifahs,Outside the Judicial Administrative Control, Administrative Control,Public Audit, Judicial Control of Administration, Judicial Review,Cruelty Judiciary, Arbitration.