Modern Türk Şiirinde Kudüs’ün Ele Alınmasında Miraç’ın ve Peygamber Kıssalarının Yeri - Betül Ünlü Kocakoç (Burdur İlahiyat Dergisi)

(untitled)
Kudüs; Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet olmak üzere üç semavi dinde de oldukça önemli kutsal bir beldedir. Hz. Mâsâ, Hz. Zekeriyyâ, Hz. Ya‘kūb, Hz. Yûsuf, Hz. İsmâil ve Hz. Îsâ’nın acıları Peygamberler yurdu olan bu şehirde gizlidir. Hz. Süleyman, Hz. Dâvud, Hz. İbrâhim de bu mübarek şehrin sınırları içinde bulunmuştur.Tarihî, coğrafi ve dinî açıdan önemi sebebiyle Kudüs, farklı dönemlerde farklı millet ve medeniyete mensup kişi ve devletler tarafından yönetilmiştir. Müslümanlar için Kudüs’ün önemli olmasının asıl sebebi ise Hz. Muhammed’in miraç mucizesinin burada gerçekleşmesi ve Mescid-i Aksâ’nın Müslümanların ilk kıblesi olmasıdır.Klasik Türk Şiiri döneminde İslam medeniyetiyle yönetilen, özgür ve güvenli bir belde olan Kudüs; hacnâmelerde, fetihnâmelerde, seyahatnâmelerde ve miraçnâmelerde faziletleri ve kutsiyeti dolayısıyla anlatılır. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı ve sonrasındaysa Kudüs, işgal altındadır. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı yazar ve şairleri iç sorunlara yöneldikleri için bakış açılarını Orta Doğu ve Kudüs’e yöneltememişlerdir. Kudüs’ü Modern Türk şiirine taşıyan ilk isim Sezai Karakoç olmuştur. Nuri Pakdil, Cahit Zarifoğlu, Akif İnan gibi şairler Karakoç’u takip etmiştir. Cumhuriyet Dönemi şair topluluklarından bazıları, Orta Doğu’ya yönelseler de Orta Doğu’yu İslamî bir hassasiyetle sahiplenmedikleri ve dert edinmedikleri için bu bölgenin şiiri onların dizelerinde yüksek sesli olmamıştır. Zamanla sayıları çoğalan edebiyat dergileri çevresinde toplanan Modern Türk şairleri, İsrail’in Kudüs üzerindeki zulmünü eleştiren, Kudüs’e sahip çıkan şiirler yazmışlardır. Modern şiir, özünde bireysel duygu ve imgelere yöneliyor olsa da ortak meselelerde şairler farklı imgeler kullanmakla birlikte şiirlerinde benzer tema ve anlatılara yer vermişlerdir. Kudüs, şairlerin ortak derdi olmuş ve Kudüs denilince akla gelen belli başlı konu, kişi ve olaylar şiirlerinde yer almıştır. Peygamber kıssaları ve miraç mucizesi de bu ortak anlatı ve temalar arasındadır. 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği soykırım dolayısıyla şairler Gazze’deki soykırımı yer yer şiddetle eleştiren şiirler kaleme almışlardır. Bu şiirlerin bazılarında Kudüs ve Gazze birlikte anılmış, miraç mucizesi ve Kudüs’le bağı olan peygamberler Gazze şiirlerinde de konu olarak işlenmiştir. Bu makalede çeşitli edebiyat dergileri ve şiir kitapları taranarak Modern Türk şairleri tarafından yazılan Kudüs ve Gazze temalı şiirler tespit edilmeye çalışılmış, şiirlerin miraç mucizesi ve peygamber kıssalarıyla ilgisinin ortaya konması hedeflenmiştir.