Mahiyet ve Muhatap Açısından Mübhemâtu’l-Kur’ân - Muhammed Bahaeddin Yüksel (Dini Araştırmalar)

(untitled)
﻿Ulûmu’l-Kur’ân’a dair son teşekkül eden ilim,Mübhemâtu’l-Kur’ân İlmi’dir. Kur’ân’daki belirsiz anlatımları ve medlüllerinikonu edinen mübhemât, genel bir tarifle kendisinden ne kastedildiği tam olarak anlaşılamayanlafızlar olarak tanımlanır. Kur’ân’ın mübhemlerine dair ilk çalışmaların sahabedöneminde gerçekleştiği söylense de, alana dair ilk eser, altıncı yüzyıldakaleme alınmıştır. Kur’ân ilimlerinin en şereflisi olarak takdim edilenmübhemât, gerek muhataplar açısıdan ve gerekse mahiyeti açısından bazı sorunluyaklaşımlara konu olmuştur. Yapılan tariflerde herhangi bir ayrıma gidilmedenKur’ân’ın ilk muhatapları ile sonraki muhatapların aynı kategoridedeğerlendirilmesi ve yine Kur’ân’a bir metin muamelesi yapılması bu hatalıyaklaşımlardan bazılarıdır. Bununla birlikte özellikle itikâdî fırkaların teşekkülüylebaşlayan meşruiyet arayışı sürecinde mübhemât, yoğun istismara konu olmuş, budurum ise mübhemât üzerine eserlerin telif edilmesini zorunlu ve lüzumlu halegetirmiştir.