Planlı Eskitme Kavramı Bağlamında Tüketici Tutumları - Merve Çerçi; Nurhan Zeynep Tosun (Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi)
Planlı eskitme ürünleri tüketicilere gerekenden biraz daha önce aldırmak adına onların bir tasarı ileüretilmesidir. Bu tasarı ürünlerin tüketicileri tarafından ne kadar süre boyunca kullanılması isteniyorise ona göre yapılmaktadır. Böylece zamanı geldiğinde ürünler kullanılamaz hale gelerek yenilerininalınmasının önü açılabilir. Yaşam eğrileri kasıtlı olarak kısaltılan ürünlerin yerine, pazara yeni sürülenürünlerin tüketicilerin zihninde yer edindirilme aşamasında, planlı eskitmenin devinimini sağlayantemel unsur ise reklamdır. Bu çalışmada amaç, katılımcıların planlı eskitme eğilimlerini test ederek,onların planlı eskitme faaliyetlerine yönelik bilişsel, duygusal ve davranışsal tutumlarında reklamınrolünü ölçümlemektir. Bu amaç doğrultusunda deney ve kontrol grubu olarak ayrılan katılımcılardan,deney grubuna Apple’ın reklam filmleri izlettirilirken, kontrol grubuna izlettirilmemiştir. Manipüleamacı ile kullanılan bu iki reklam filminin biri tutumun bilişsel ögesine seslenirken, diğeri iseduygusal ögesine seslenmektedir. Bu çalışma için dizayn edilen araştırmada, deneysel tasarım yöntemikullanılmış ve 292 kontrol 294 deney grubundan olmak üzere toplamda 586 geçerli anket analizedilmiştir. Sonuç olarak, katılımcıların tutumları, onların duygusal ve bilişsel ögesine seslenen reklamfilmleri ile manipüle edilmeye çalışıldığında, bu manipülasyonun etkilerinin ortaya çıkmadığı, ikigrubun da planlı eskitmeye yönelik eğilimlerinin birbirine benzediği görülmüştür.