Deliçay Nehri Havzasının Jeomorfolojik Özellikleri (Erciş, Van) - Nurcan Avşin; Büşra Gazioğlu (Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi)

(untitled)
Bu çalışma Van Gölü Havzası’nın önemli akarsularından biri olan ve Van Gölü’nün kuzeydoğusunda yer alan Deliçay Nehri Havzası’nın jeomorfolojik özelliklerini ortaya koymayı ve havzanın morfolojik gelişimi üzerinde potansiyel etkisi olan jeoloji, iklim, hidrografya, tektonik yapı gibi faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Deliçay Nehri Havzası’nda çeşitli tarihlerde arazi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalarda havzanın jeomorfoloji haritası oluşturulmuş, havza evriminde anahtar yer şekilleri olan akarsu sekilerinin alansal tespiti ve metrik ölçümleri yapılmış ve akarsu yatağı paterni incelenerek mendereslenme indeksi hesaplanmıştır. Çalışmalar neticesinde vadi içerisinde güncel nehir seviyesinden 10-17 m, 25-30 m, 55-60 m ve 125-135 m yükseklikte dört seki basamağı tespit edilmiş, her bir sekinin havzadaki dağılışı detaylı şekilde değerlendirilmiştir. Sekilerin yanı sıra araştırma sahasında dağlık alanlar, yüksek ve alçak düzlükler, ovalar, vadiler ve birikinti yelpazeleri yer almaktadır. Erciş Fayı başta olmak üzere saha ve yakın çevresinde Çaldıran, Tutak, Malazgirt faylarının konumlandığı görülmektedir. Bu faylar Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun devamı niteliğinde olup Van Gölü Havzası’nın jeodinamiğinde ve Deliçay Nehri Havzası’nın jeomorfolojik evriminde etkin bir role sahiptir. Araştırma alanındaki en önemli şekillendirici güç olan Deliçay Nehri ve yan kolları, büyük ölçüde bazaltlardan oluşan volkanik arazi üzerinde aşınım ve birikim işlevini sürdürmekle birlikte saha ve yakın çevresindeki tektonik aktivitelerden etkilenmektedir.