Hediyeleşme Kültürü: XIX. Yüzyıl Osmanlı-Alman Diplomasisinde Hediyeleşme Üzerine Bir İnceleme - Edip Bukarlı (Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi)

(untitled)
Hediye, Arapça bir kelime olup, “lütuf, iyilik, sevgi ve saygı” anlamına gelmektedir. Kelime anlamına uygun olarak hediye, karşılık beklemeden verilir. İnsanların muhtelif nedenlerle hediyeleşme faaliyetinde bulunduğu öteden beri bilinen bir gerçekliktir. Hediyeleşmek, her toplumda insanlar arasında bir sevgi ve saygı bağının ifadesi olarak kullanıldığı gibi, iletişimi başlatan ve karşılıklı duyguların gelişmesini de sağlayan bir amaca hizmet etmektedir. Tarih boyunca hediyeleşme geleneği, kişiler ve toplumlar arası ilişkilerin sürdürülmesi için de önemli bir araç görevini üstlenmektedir. İnsanların birbirine çeşitli nedenlerle hediye vermelerinin yanı sıra devletler de ilişkilerin gelişmesi bakımından birbirlerine resmi olarak hediyeler takdim etmişlerdir. Hediyeleşme geleneği devlet organizasyonlarında eski tarihlerden itibaren uygulanmaktadır. Bu resmî hediyeleşmelere birçok dönemde olduğu gibi Osmanlı Devleti döneminde de rastlanmaktadır. Devletler arası hediyeleşmelerin genellikle taht değişikliği ve ülkeyi ziyaret esnasında gerçekleştiği mevcut kayıtlardan anlaşılmaktadır. Makalenin araştırma konusu olarak ele alınan, Osmanlı-Alman ilişkileri Sultan II. Abdülhamid dönemine kadar dostane bir şekilde devam etmiştir. II. Abdülhamid'in Osmanlı tahtına çıkması ve ardından II. Wilhelm’in Alman İmparatoru olmasıyla Osmanlı-Alman ilişkileri farklı bir boyut kazanarak, siyasî, askeri ve ekonomi gibi birçok alanda ilişkiler geliştiği gözlemlenmiştir. Öyle ki II. Wilhelm’in, İstanbul’u ziyareti esnasında Sultan Abdülhamid, II. Wilhelm ve eşine birçok hediye takdim etmiştir. Bu hediyelere karşılık olarak II. Wilhelm de II. Abdülhamid’e birçok hediye vermiştir. Devletler arasındaki bu hediyeleşmeler, iyi ilişkilerin devamı, güç gösterisi, askeri ve ekonomik ilişkilerin sürdürülmesi bakımından büyük önem teşkil etmiştir. Bu çalışmada, XIX. yüzyıl Osmanlı-Alman diplomasisinde hediyeleşme faaliyetlerinin yanı sıra hediye alma ve verme kavramı, hediyeleşmenin Türk kültüründeki yeri ve ehemmiyeti açıklanarak, hediyeleşmenin tarihsel süreci değerlendirilmiştir.