نقش اسید جیبرلیک، دما و خراش‌دهی بر جوانه‌زنی درون و برون‌شیشه‌ای گل رز ایرانی (Rosa persica Michx ex Juss.) - شهرزاد وضیعی; مصطفی خوشحال سرمست; فرشید قادری فر; چانگ وانگ (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
چکیدهسابقه و هدفگل رز ایرانی یا ورک (syn. Hulthemia persica) Rosa persica درختچه خاردار از تیره Rosaceae است. این درختچه کوچک زینتی معطر به دلیل داشتن گل زرد همراه با لکه سیاه در قائده و مقاومت حیرت‌آور در برابر خشکی و گرما پتانسیل بسیار بالایی در به‌نژادی گل‌های رز دارد. با توجه به اینکه هیچ گزارشی در رابطه با جوانه‌زنی بذر این گونه منتشر نشده است، این آزمایش با هدف بررسی توانایی جوانه‌زنی بذر گل رز ایرانی و نوع خفتگی این گونه ناشناخته انجام شد.مواد و روش‌هابرای افزایش میزان جوانه‌زنی بذر‌های گل رز ایرانی از تیمار‌های اسید سولفوریک 96 درصد به مدت 0، 10 و 30 دقیقه و اسید جیبرلیک در غلظت‌های 0، 1/0، 1 و 10 میلی‌گرم در لیتر و برهمکنش آنها در شرایط درون‌شیشه‌ای (محیط MS) و برون‌شیشه‌ای (کشت درون ظرف پتری) در دو دمای 24 و 4 درجه سانتی‌گراد استفاده شد. داده‌برداری از بسیاری از ویژگی‌های ریشه‌چه و ساقه‌چه پس از 6 هفته صورت گرفت. یافته‌هابا وجود تأیید زنده‌بودن بذر با آزمون تترازولیوم، آزمون جوانه‌زنی استاندارد در محیط برون‌شیشه‌ای ناموفق بود و پس از گذشت چند هفته از شروع آزمایش تمام نمونه‌ها آلوده به قارچ شدند. در شرایط درون‌شیشه‌ای در بین اثرات اصلی، تیمار اسید سولفوریک 10 دقیقه و اسید جیبرلیک 1 میلی‌گرم بر لیتر به طور قابل توجهی بر درصد جوانه‌زنی مؤثر بود و بیش از 60 درصد جوانه‌زنی در تیمار اسید سولفوریک 10 دقیقه در محیط فاقد هورمون مشاهده شد در حالی که در شاهد جوانه‌زنی ثبت نشد. بیشترین طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه، طول محور زیرلپه، رولپه، طول دانهال و تعداد برگ در اسید سولفوریک 30 دقیقه و بیشترین طول و تعداد ریشه فرعی، تعداد ریشه فرعی، قطر ساقه در اسید سولفوریک 10 دقیقه به دست آمد. طول ساقه‌چه، ریشه‌ اصلی، طول محور زیرلپه و طول دانهال با افزایش غلظت اسید جیبرلیک افزایش یافت. قطر ساقه، طول و تعداد ریشه فرعی در محیط فاقد اسید جیبرلیک و تعداد برگ و طول محور رولپه در تیمار 1/0 میلی‌گرم بر لیتر اسید جیبرلیک بیشتر بود.نتیجه‌گیریتاثیر اسید سولفوریک در بهبود جوانه‌زنی نشان دهنده خفتگی فیزیکی بذر گل رز ایرانی است. تیمار دمای 4 درجه سانتی‌گراد تاثیری در بهبود جوانه‌زنی بذر این گونه گیاهی نداشت و جوانه‌زنی در دمای 24 درجه بیشینه بود. نتایج بررسی دما بیانگر این است که این گونه برخلاف دیگر گونه‌های گل رز به تیمار چینه سرمایی نیازی ندارد. کلمات کلیدی: بذر، تنظیم‌کننده‌های رشد، چینه سرمایی، کشت بافت