Muhammed el-Hâşimî’nin Bazı Tasavvufî Kavramlara Bakışı - Ayşe Şener; Yüksel Göztepe (Sufiyye)

(untitled)
Son dönem sûfîlerinden, Cezayir asıllı, iskân bakımından Suriyeli olan Muhammed el-Hâşimî et-Tilimsânî, zâhirî ve bâtınî ilimlere hâkim bir şahsiyettir. Bir Eş‘arî kelamcısı olarak dikkatleri üzerine çeken Muhammed el-Hâşimî, başta Mısır olmak üzere Mağrip ve Ürdün gibi dünyanın farklı ülkelerinde müntesipleri bulunan Şâzeliyye tarikatının Derkâviyye ve Aleviyye kollarının şeyhlik vazifesini üstlenmiş bir isimdir. Bu çalışma, ehl-i sünnet akidesinin savunuculuğunu kendine ilke edinen, ilim ve irfânı bünyesinde birleştirip eserlerine de yansıtan Muhammed el-Hâşimî’nin tasavvuf sahnesindeki önemi ile tasavvufî düşünce dünyasına kısa bir bakış mahiyetindedir. Bu bağlamda çalışma müellifin “ed-Dürretü’l-müntesiratü fî ecvibeti’l-esileti’l-ʿaşera”, “el-Ḥallü’s-sedîd lime’steşkelehü’l-mürîd” ve “Şerḥu şaṭranci’l-ʿârifîn” adlı risâleleri ekseninde hazırlanmıştır. Hâşimî’nin adı geçen eserlerdeki kabz, bast, mârifet, mürşîd, mürîd ile zikir gibi bazı kavramlara dair görüşleri irdelenerek ele alınmıştır. İlgili görüşler; Ebü’l-Hasen eş-Şâzelî, İbnü'l-Arabî, Kuşeyrî, Hucvirî ve Herevî gibi daha nice kadîm mutasavvıfın görüşleri ile mukayese edilmek suretiyle değerlendirilmiş ve böylece Muhammed el-Hâşimî’nin tefekkür zeminine kısmen ışık tutulmuştur. Ayrıca makalede, Hâşimî‘nin tasavvufî gelenekten izler taşıyan kimi kavramlar arasında işaret ettiği bağlamlara da dikkat çekilmiştir.