Głowa Meduzy, czyli realizm filmów Kina Moralnego Niepokoju - Marcin Maron (Kwartalnik Filmowy)
W artykule omówione zostały filmy głównego nurtu kina moralnego niepokoju (1976-1981) jako najbardziej charakterystyczny przykład realizmu filmowego w kinie polskim po roku 1945 i przed rokiem 1989. Najważniejszym założeniem wczesnych filmów fabularnych K. Kieślowskiego, A. Holland, F. Falka, J. Kijowskiego oraz należących do nurtu dzieł A. Wajdy, K. Zanussiego i J. Zaorskiego była strategia krytycznego opisu rzeczywistości. Opis ten możliwy był m.in. dzięki umiejętnemu posługiwaniu się przez realizatorów środkami realizmu fotograficznego i inscenizacyjnego. Pierwsza część artykułu przypomina w skrócie kontekst historyczny i kinematograficzny powstania nurtu kina moralnego niepokoju. W drugiej części omówione zostały główne filmy nurtu pod kątem związku zastosowanych w nich strategii wizualnych z tendencją opisową i krytyczną. Porządek wywodu wyznaczają dokonania czterech operatorów: S. Idziaka, E. Kłosińskiego, J. Petryckiego i K. Wyszyńskiego. Istotne stają się pytania: jak przejawia się realizm fotograficzny filmów?; w jaki sposób określa on ich estetykę oraz współtworzy reżyserską refleksję na temat rzeczywistości społeczno-politycznej tamtego czasu?; jakie ograniczenia i trudności niesie ze sobą estetyka realizmu? Trzecia część artykułu dotyczy związku realistycznej estetyki filmów tego nurtu z zawartą w nich refleksją moralną. Artykuł kończą uwagi na temat typowego bohatera kina moralnego niepokoju.