Evliya Çelebi İle Nil Boyunca Seyahat - Firdevs Çetin (Akademik İncelemeler Dergisi)
1672’de Mısır Valisi İbrahim Paşa’nın mektubunu Func Hâkimi’ne götürmek üzere görevlendirilen Evliya, Kahire’den ayrıldıktan sonra başladığı seyahatinde kırktan fazla şehri ziyaret etmiştir. Onun gözlemleri, bölgenin sosyal, ekonomik ve kültürel tarihine ışık tutması açısından önemli görülmüştür. Evliya Çelebi gidiş yolunda Nil’in doğu sahilini, dönüş yolculuğunda ise nehrin İbrim şehrinden sonra başlayan batı sahillerini gezmiştir. Gözlemlerini hem Seyahatname’den hem de Nil Haritası’ndan okumak mümkündür. Yazar her iki kaynakta da bölgenin coğrafi özelliklerini (iklim, bitki örtüsü, yer şekilleri, suları, zenginlik kaynakları gibi), ticaretini, askeri yapısını, yönetimini, halkın dilini, yaşam koşullarını ve inancını anlatmıştır. Gidiş ve dönüşyolunda anlattığı birçok yer arasından konuyu sınırlandırmak için seçilen ve gidiş yolunda ziyaret ettiği Sevakin, Kif, Dehlek, Masavva, Harkova, Zeyla ve Mogadişu gibi önemli merkezlere ait gözlemleri değerlendirilmiştir.