MUʻTEZİLE’NİN TEMEL ÖĞRETİLERİ - Orhan Şener Koloğlu (İslami İlimler Dergisi)
Mu‘tezile, ilk kelâm mezhebi olması hasebiyle, kelâmın kapsamınagiren konuların tamamında fikirler üretmiş ve bu fikirleri “usûl-i hamse (beşesas)” olarak isimlendirdikleri “tevhîd”, “adl”, “va‘d ve va‘îd”, “el-menzilebeyne’l-menzileteyn” ve “emir bi’l-ma‘rûf ve nehiy ani’l-münker” başlıklarıaltında bütüncül ve tutarlı bir şekilde ifade etmiştir. Mu‘tezile ilk kelâmekolü olduğu için doğal olarak kendisinden sonra gelişen kelâm mezheplerine deetki etmiş, ortaya koydukları birtakım görüşler sonraki mezheplerde çeşitliderecelerde makes bulmuştur. Bununla birlikte bazı görüşler sadece onlara özgüolarak kalmaya devam etmiş ve âdeta Mu‘tezile’nin “alâmet-i farika”sı halinegelmiştir. Bu makalede özellikle Mu‘tezile’ye özgü olan bu ayırt edici temelgörüşler, beş esas temelinde Mu‘tezilî kaynaklara dayalı olarak özetlenmiştir.