Wskaźnik insulinooporności u dzieci i młodzieży chorej na cukrzycę typu 1 – uproszczony sposób oceny - Agnieszka Szadkowska; Iwona Pietrzak; Beata Mianowska; Leszek Markuszewski (Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism)
Wprowadzenie i cel pracy: Przeprowadzone badania własne potwierdzają tezę, że insulinooporność o zmiennym nasileniu często występuje u dzieci i młodzieży chorej na cukrzycę typu 1. Informacja ta, w odniesieniu do poszczególnych pacjentów, może mieć duże znaczenie nie tylko dla łatwiejszego zrozumienia specyfiki przebiegu choroby, ale również może stanowić potencjalne źródło ukierunkowanego leczenia. Wiarygodne określanie insulinooporności za pomocą hiperinsulinowej klamry euglikemicznej jest procedurą złożoną, pracochłonną i kosztowną. Okoliczności te stały się motywacją do podjęcia próby opracowania pośredniej, uproszczonej metody określenia stopnia insulinooporności u dzieci chorych na cukrzycę typu 1 w oparciu o charakterystykę pacjenta i kliniczne wykładniki przebiegu choroby. Materiał i metody: Badaniami objęto 142 pacjentów (79 chłopców, 63 dziewczęta) w wieku od 7,7 do 20,3 roku chorujących na cukrzycę typu 1 od 0,5 do 12,5 roku (śr. 2,7±2,3 roku). Stopień pokwitania oceniano według skali Tannera. U wszystkich badanych dokonano pomiarów antropometrycznych (wzrostu, masy ciała, obwodu talii), oznaczono poziom HbA1c oraz stężenie cholesterolu, HDL-cholesterolu i triacylogliceroli, a także wykonano pomiary ciśnienia tętniczego. Insulinooporność oznaczono metodą hiperinsulinowej klamry euglikemicznej. Zgodnie z założeniami metody ilość glukozy zużyta w ciągu ostatnich 30 minut testu odpowiadała ilości przyswojonej przez tkanki obwodowe i była miernikiem insulinooporności (wskaźnik M). Wyniki: U badanych wskaźnik M wahał się od 2,1 do 17,41 mg/kg/min (śr. 7,27±2,62). U osób płci żeńskiej stwierdzono istotnie wyższą insulinooporność w porównaniu do osób płci męskiej (K – 6,62 vs. M – 7,79; p=0,008). Stwierdzono zależność między wskaźnikiem M a wiekiem pacjentów (r=-0,46; p<0,001) i stadium pokwitania (p<0,001). Stwierdzono też korelację między nasileniem insulinooporności a dobową dawką insuliny (r=-0,34; p<0,001). Odnotowano niewielką zależność pomiędzy HbA1c a wskaźnikiem M (r=-0,17; p=0,04). Stwierdzono korelację wskaźnika M z parametrami gospodarki lipidowej i wartościami ciśnienia tętniczego. Po przeprowadzeniu analizy metodą regresji wielokrotnej, model o najwyższej wartości R2 został użyty do przedstawienia wzoru funkcji liniowej, pozwalającego na obliczenie insulinooporności: wskaźnik M = 17,065 + 1,547 × (P: chłopcy=1, dziewczęta=0) – 0,183 × (Wiek) – 0,117 × (Talia) – 2,019 × (DDI) – 0,016 × (LDL-CH) + 0,041 × (rozkurczowe ciśnienie tętnicze). Wniosek: Na podstawie klinicznych cech pacjenta oraz wybranych cech przebiegu choroby można przy użyciu wzoru matematycznego w sposób uproszczony określić nasilenie insulinooporności u dzieci i młodzieży chorej na cukrzycę typu 1.