بررسی تغییرات رشدی و تغذیه‌ای چهار پایه‌ی‌ جنس پرونوس (Prunus sp) تحت تنش خشکی - شیرین نصراله پور مقدم; غلامرضا ربیعی; بهروز شیران; حبیب الله نوربخش; رودابه راوش (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: پایه‌ها از طریق کنترل رشد رویشی و جذب مواد معدنی پاسخ درختان پیوند شده به تنش خشکی را تحت تأثیر قرار می‌دهند و بررسی مکانیسم‌های مورفو-فیزیولوژیکی، معدنی و پاسخ پایه‌ها تحت تنش خشکی، انتخاب پایه‌های مقاوم به خشکی را ممکن می‌سازد. به این منظور آزمایشی با هدف تأثیر تنش خشکی بر برخی پایه‌های رویشی جنس پرونوس در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌صورت فاکتوریل در گلخانه واقع در شهرستان سامان در استان چهارمحال و بختیاری و آزمایشگاه‌های تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال 97-1396 اجرا شد.مواد و روش‌ها: قلمه‌های ریشه‌دار کادامن، میروبالان، GF677 و GN15 در شرایط گلخانه کشت و به مدت سه ماه نگهداری شدند. تنش خشکی به مدت 40 روز در سه سطح شامل 100، 75 و50 درصد از ظرفیت زراعی روی آن‌ها اعمال گردید. در این آزمایش سرعت ارتفاع گیاه، وزن خشک، محتوای آب نسبی برگ، کارآیی مصرف آب، نشت الکترولیتی و محتوای عناصر معدنی (فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن و روی) در ریشه و برگ پایه‌ها ارزیابی شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که وزن خشک کل به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر خشکی کاهش یافت. در اثر محدودیت آب درصد رطوبت برگ و وزن مخصوص برگ کاهش یافت، اما نسبت سطح برگ و سطح مخصوص برگ افزایش یافت. همچنین، تحت تاثیر خشکی بیشترین کاهش سرعت رشد در پایه‌های کادامن و میروبالان رخ داد ولی در پایه GN15 تغییر معنی‌داری مشاهده نشد. در اثر تنش خشکی محتوای نسبی آب برگ کاهش و نشت الکترولیت‌ها افزایش یافت و نشت الکترولیتی در پایه میروبالان بیش از سایر پایه‌ها بود. با افزایش شدت تنش خشکی میزان کارایی استفاده از آب در پایه کادامن کاهش، اما در دو پایه GF677 و GN15 افزایش یافت. در حالی‌که تغییر معنی‌داری از این نظر در پایه میروبالان مشاهده نشد. تنش خشکی باعث کاهش مواد معدنی (فسفر، پتاسیم، کلسیم و منیزیم) در ریشه و برگ پایه‌ها گردید. بیشترین میزان کاهش غلظت عناصری مثل پتاسیم، کلسیم، فسفر و آهن در پایه‌های میروبالان و کادامن رخ داد.نتیجه‌گیری: همه پایه‌های مورد آزمایش به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر تنش خشکی از جمله کاهش رشد قرار گرفتند اما میزان و مکانیسم مقاومت پایه‌ها در برابر این تنش متفاوت بود. به‌طوری که برخی پایه‌ها با استفاده بهتر از آب در دسترس و جذب کارآمدتر عناصر غذایی، توانایی بیشتری در حفظ فعالیت‌های زیستی خود در مقابله با شرایط کم‌آبی داشته و در مقابل پایه‌‌‌‌‌های دیگر مقاومت کمتری در برابر تنش خشکی از خود نشان دادند و آسیب مشاهده شده در آن‌ها در مقایسه با سایر پایه‌ها بیشتر بود.