بررسی تأثیر شدت و کیفیت نورهای LED بر باززایی و رشد درون شیشه‌ای گیاه زنبق مردابی (Iris pseudacorus) - مهسا احدزاده; یونس پوربیرامی هیر; اسماعیل چمنی; حسن ملکی لجایر; علی شاهی قره لر; محمد حسن زاده (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: زنبق مردابی گیاهی چندساله، علفی با گل‌های زرد و متعلق به خانواده Iridaceae است که به عنوان گیاه زینتی استفاده می-شود. از آنجایی که تغییرات نوری پاسخ‌های مختلف مورفوژنتیکی و فتوسنتزی را در برخی از گیاهان زینتی ایجاد می‌کند و نورهای LED رشد و نمو فیزیولوژیکی گیاهچه‌ها را بهبود داده و در باززایی اندام‌های گیاه و تولید متابولیت‌های ثانویه تأثیر می‌گذارد. هدف از این آزمایش بررسی تأثیر نورهای LED بر رشد و نمو و شاخص‌های فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی گیاه زنبق مردابی بود.مواد و روش‌ها: این پژوهش در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل با 2 شدت نوری (1500 و 3000 لوکس) و تیمارهای کیفیت نور با 100% قرمز، 100% آبی، 100% سفید، 80% قرمز 20% آبی، 60% قرمز 40% آبی، 40% قرمز 60% آبی، 20% قرمز 80% آبی در 4 تکرار اجرا شد. شاخص‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی اندازه‌گیری شده در این پژوهش شامل تعداد برگ، طول برگ، سطح برگ، وزن تر شاخساره و ریشه، درصد باززایی و زنده‌مانی، تعداد ریشه، طول ریشه، فنول کل، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کارتنوئید بود.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که هر چند اثر متقابل شدت و کیفیت‌های مختلف نور بر شاخص‌های ارزیابی شده معنی‌دار نبود، اما تیمار شدت نور شدت نور به طور معنی‌داری شاخص‌های تعداد برگ، طول برگ و سطح برگ و فنول کل (سطح احتمال 1%) و وزن تر، درصد زنده‌مانی، درصد باززایی، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کارتنوئید (سطح احتمال 5%) و همچنین تیمار کیفیت نور شاخص‌های فنول کل و فلاونوئید کل (سطح احتمال 1%) را تحت تأثیر قرار داد. مقایسه میانگین داده‌های حاصل از تأثیر شدت نورهای مختلف نشان داد که بیشترین تعداد، طول و سطح برگ، درصد زنده‌مانی، درصد باززایی و همچنین بیشترین میزان وزن تر، فنول کل، فلاونوئید کل، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل در شدت نور 3000 لوکس مشاهده شد. همچنین مقایسه میانگین داده‌های حاصل از تأثیر کیفیت‌های مختلف نور نشان داد که بیشترین میزان فنول کل (mg GAE/g FW038/3) و فلاونوئید کل (mg GAE/g FW 796/8) در تیمار نوری 100% آبی مشاهده شد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که شدت نور در مقایسه با کیفیت‌های مختلف نوری تأثیر بیشتری بر شاخص‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهچه‌های درون شیشه‌ای زنبق مردابی دارد. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش شدت نور از 1500 به 3000 لوکس، افزایش معنی‌داری در شاخص‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهچه‌های درون شیشه‌ای زنبق مردابی مشاهده شد که نشان می‌دهد افزایش شدت نور در تولید انبوه و تجاری این گیاه تحت شرایط درون شیشه‌ای مؤثر خواهد بود.