مقایسه کاربرد برگی و خاکی نانوکلات‌های آهن بر ویژگی‌های رشدی آفتابگردان در یک خاک شور - مرضیه شهرکی زاد; احمد غلامعلی زاده آهنگر; نوشین میر (مدیریت خاک و تولید پایدار)
سابقه و هدف: فناوری‌های نوین مانند بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی نقش مهمی در افزایش تولیدات و بهبود کیفیت مواد‌ غذایی تولید شده توسط کشاورزان ایفا می‌کنند. شوری خاک نیز مستقیماً بر جذب عناصر غذایی اثرگذار می‌باشد. هدف از انجام این تحقیق، بررسی کاربرد نانو کلات با بنیان‌های اتیلن‌دی‌آمین‌تترا استیک‌اسید (EDTA) و اسید هیومیک (HA) به عنوان عامل کودی می‌باشد. مواد و روش‌ها: این تحقیق به صورت آزمایش گلدانی و به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی شامل دو سطح کودی نانو کلات‌های آهن (اتیلن‌دی‌آمین‌تترا استیک‌اسید و اسید هیومیک) و دو روش کاربرد کود (محلول‌پاشی با سطح یک گرم در لیتر و خاکی با سطح 1 گرم در کیلوگرم همراه با شاهد) در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه زابل انجام شد. جهت کشت از 5 بذر آفتابگردان استفاده گردید. همچنین اعمال تیمارها به دو صورت مصرف خاکی و محلول‌پاشی از زمان 6-4 برگی، در 4 مرحله و در فواصل زمانی 15 روزه اجرا گردید. در طول دوره آزمایش نیز گلدان‏ها توسط آب مقطر و به روش وزنی آبیاری شدند. 8 هفته بعد از کشت گیاه، برخی پارامترهای رشد، میزان کلروفیل و همچنین عناصر غذایی (آهن، روی، فسفر و پتاسیم) اندام هوایی گیاه آفتابگردان (Helianthus annuus) در شرایط شوری دایمی خاک بررسی گردید. تجزیه آماری بر اساس نرم افزار آماری SAS و آنالیز واریانس داده‏ها بر اساس برنامه تجزیه واریانس آنووا انجام شد. میانگین شاخص‏های اندازه‌گیری شده با استفاده از آزمون دانکن در سطح 05/0 گروه‏بندی شدند.یافته‌ها: نتایج بدست آمده نشان داد اثرات متقابل نوع کود و روش مصرف آن تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های اندام‌هوایی (وزن خشک، تعداد برگ و ارتفاع بوته)، محتوای کلروفیل‌های برگ (a، b، کل و کارتنوئیدها) و غلظت عناصر غذایی (آهن، روی، فسفر و پتاسیم) گیاه آفتابگردان داشت (p≤0.01). مقایسه میانگین‌ها نشان داد محلول‌پاشی نانو کلات آهن با بنیان اتیلن‌دی‌آمین‌تترا استیک‌اسید وزن خشک اندام هوایی، تعداد برگ و ارتفاع بوته (به ترتیب 15/1، 21/1 و 05/1 برابر)، میزان کارتنوئید برگ (76/1 برابر) و همچنین غلظت آهن در اندام هوایی (37/2 برابر) را در مقایسه با شاهد افزایش داد. همچنین در مصرف خاکی نانو کلات آهن با بنیان اتیلن-دی‌آمین‌تترا استیک‌اسید، میزان غلظت عناصر فسفر و پتاسیم نیز به ترتیب 59/1 و 94/1 برابر نسبت به شاهد افزایش یافت. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، کاربرد محلول‌پاشی نانوکلات آهن با بنیان اتیلن‌دی‌آمین‌تترا استیک‌اسید اکثر پارامترهای رشد گیاه آفتابگردان را بهبود داد که برتری این نانو کود را نسبت به نانوکلات آهن با بنیان اسید هیومیک در خاک‌های شور نشان می‌دهد.