تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا

حسب­‌حال­ مولانا جلال‌الدین محمّد بلخی، با تکیه بر منابع زنده‌گی­‌نامه‌یی قدیمی و این حکم عام که اقدم نسخ اصحّ نسخ است، کار بیش‌تر شرح­‌حال‌­نویسانی‌ که نگاهی انتقادی و علمی به آن نداشته‌­‌اند را بی­‌اعتبار کرده است. این پژوهش با اتکا بر منابع موثق، روی‌کرد انتقادی بر سرگذشت و احوال و اتفاقات زنده‌...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: مژگان عثمانی
Format: Article
Language:English
Published: Ghalib University 2024-06-01
Series:غالب
Subjects:
Online Access:https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/248
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1841564169299558400
author مژگان عثمانی
author_facet مژگان عثمانی
author_sort مژگان عثمانی
collection DOAJ
description حسب­‌حال­ مولانا جلال‌الدین محمّد بلخی، با تکیه بر منابع زنده‌گی­‌نامه‌یی قدیمی و این حکم عام که اقدم نسخ اصحّ نسخ است، کار بیش‌تر شرح­‌حال‌­نویسانی‌ که نگاهی انتقادی و علمی به آن نداشته‌­‌اند را بی­‌اعتبار کرده است. این پژوهش با اتکا بر منابع موثق، روی‌کرد انتقادی بر سرگذشت و احوال و اتفاقات زنده‌گی مولانا داشته است.‌ تحقیق حاضر، نیمۀ اول زنده‌گی مولانا را مورد بررسی قرار داده، که شامل دو بخش است: بخش اول، از تولد مولانا تا تعلیم و تعلم علم فقه و فقاهت و افتاء در قالب ژانر خطابه و جلسات درس می‌­باشد و بخش دوم نضج‌­‌گرفتن تصوف زهدگرا به مدد ارشادات سیّدبرهان‌الدین محقق ترمذی، که درواقع این دوره را می‌­توان پیش‌­نیاز دورۀ عرفان عاشقانۀ مولانا پنداشت. در خلال این پژوهش به این پرسش پاسخ داده شده است که: آیا مولانای عارف، یک­‌سر محصول آموزه‌های عرفانی شمس تبریزی بوده است و یا مصاحبت مشایخی هم‌چون سیدبرهان‌‌الدین محقق ترمذی، تلمذ نزد استادانی مثل ابن العدیم و دیگران و هم‌چنان تأثیر عوامل جامعه‌­شناختی مانند شرایط سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی و تاریخی در عارف‌شدن مولانا نقش غیرقابل اغماضی داشته‌‌اند؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که به رغم دیدگاه بعضی از مولوی‌­پژوهانِ تُرک و غربی زادگاه مولانا شهر بلخ بوده نه وخش. هم‌چنان روند ریاضت و سلوک عرفانی مولانا قبل از ملاقات شمس به مدد راه‌نمایی‌‌های برهان‌‌الدین محقق ترمذی آغاز گردیده بوده است.
format Article
id doaj-art-60c8ca61aa3e436f8ce843e5094c515a
institution Kabale University
issn 2788-4155
2788-6441
language English
publishDate 2024-06-01
publisher Ghalib University
record_format Article
series غالب
spelling doaj-art-60c8ca61aa3e436f8ce843e5094c515a2025-01-02T23:07:17ZengGhalib Universityغالب2788-41552788-64412024-06-0113210.58342/ghalibqj.V.13.I.2.8تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانامژگان عثمانی0دانش‌گاه/ پوهنتون فردوسی مشهد و دانش‌گاه/ پوهنتون هرات حسب­‌حال­ مولانا جلال‌الدین محمّد بلخی، با تکیه بر منابع زنده‌گی­‌نامه‌یی قدیمی و این حکم عام که اقدم نسخ اصحّ نسخ است، کار بیش‌تر شرح­‌حال‌­نویسانی‌ که نگاهی انتقادی و علمی به آن نداشته‌­‌اند را بی­‌اعتبار کرده است. این پژوهش با اتکا بر منابع موثق، روی‌کرد انتقادی بر سرگذشت و احوال و اتفاقات زنده‌گی مولانا داشته است.‌ تحقیق حاضر، نیمۀ اول زنده‌گی مولانا را مورد بررسی قرار داده، که شامل دو بخش است: بخش اول، از تولد مولانا تا تعلیم و تعلم علم فقه و فقاهت و افتاء در قالب ژانر خطابه و جلسات درس می‌­باشد و بخش دوم نضج‌­‌گرفتن تصوف زهدگرا به مدد ارشادات سیّدبرهان‌الدین محقق ترمذی، که درواقع این دوره را می‌­توان پیش‌­نیاز دورۀ عرفان عاشقانۀ مولانا پنداشت. در خلال این پژوهش به این پرسش پاسخ داده شده است که: آیا مولانای عارف، یک­‌سر محصول آموزه‌های عرفانی شمس تبریزی بوده است و یا مصاحبت مشایخی هم‌چون سیدبرهان‌‌الدین محقق ترمذی، تلمذ نزد استادانی مثل ابن العدیم و دیگران و هم‌چنان تأثیر عوامل جامعه‌­شناختی مانند شرایط سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی و تاریخی در عارف‌شدن مولانا نقش غیرقابل اغماضی داشته‌‌اند؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که به رغم دیدگاه بعضی از مولوی‌­پژوهانِ تُرک و غربی زادگاه مولانا شهر بلخ بوده نه وخش. هم‌چنان روند ریاضت و سلوک عرفانی مولانا قبل از ملاقات شمس به مدد راه‌نمایی‌‌های برهان‌‌الدین محقق ترمذی آغاز گردیده بوده است. https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/248مولانابهاءولدبرهان‌الدین محقق ترمذیفقهعرفان
spellingShingle مژگان عثمانی
تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
غالب
مولانا
بهاءولد
برهان‌الدین محقق ترمذی
فقه
عرفان
title تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
title_full تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
title_fullStr تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
title_full_unstemmed تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
title_short تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
title_sort تحلیل انتقادی بخش اول زنده‌گی‌نامهٔ مولانا
topic مولانا
بهاءولد
برهان‌الدین محقق ترمذی
فقه
عرفان
url https://ghalibqjournal.com/index.php/ghalibqjournal/article/view/248
work_keys_str_mv AT mzẖgạnʿtẖmạny tḥlylạntqạdybkẖsẖạwlzndhgynạmhmwlạnạ