HİKÂYENİN İZİNİ SÜRMEK: NASREDDİN HOCA ve MEVLÂNÂ'DAN HAMMURABİ YASALARINA METİNLERARASI BİR YOLCULUK - Mustafa Özağaç (İslami İlimler Dergisi)
NasreddinHoca fıkraları üzerinden yapılan bilimsel çalışmalara sadece edebiyat sahasındadeğil; başka disiplinlerde de rastlanabilmektedir. Ancak Nasreddin Hoca fıkrasıolarak örnek gösterilen bir anlatı, başka bir hikâyenin dönüşerek NasreddinHoca adına bağlanmasıyla oluşmuş olabilir. Nasreddin Hoca’ya atfedilenfıkraların ayıklanarak gerçekten ona ait olanların ortaya çıkarılması, edebiyataraştırmacıları tarafından üzerinde tartışılagelen bir konudur.Bumakale, Mevlânâ’nın Mesnevî'sinde anlatılan bir hikâyenin Nasreddin Hocafıkrasına dönüşmüş olabileceğini iddia ederek konuya yaklaşmaktadır. Söz konusuincelemede yararlanılan yapısalcı analiz yöntemi ise Mesnevî’deki hikâyeninkökenine dair beklenmedik ufuklar açmakta, söz konusu hikâyenin aslında BakaraSuresi’nde anlatılan Hz. Musa zamanındaki inek kesme hadisesinin bir tefsiriolduğu düşüncesine bizi ulaştırmaktadır. Klasik şerh metodu dışında kalanyapısalcı yaklaşım, hikâyelerdeki ortak unsurların tespitinde ve dolayısıyla hikâyelerinkökeninin araştırmasında kullanılabilecek bir analiz çeşididir ve NasreddinHoca fıkralarının kökenini tespite ya da Mesnevî’deki hikâyelerin mahiyetinianlamaya katkı sağlayabilir.