SENECA VE KİNDİ'NİN İNSAN VE AHLAK ANLAYIŞI ÜZERİNE MUKAYESELİ BİR ÇALIŞMA - Fatma Zehra Pattabanoğlu (Felsefe Dünyası)
“İnsan akıllı ve ölümlü bir varlıktır” tanımında buluşan İlkçağ Stoafilozofu Seneca (ö.65) ve ilk İslâm filozofu Kindî (ö.873) bu çalışmanıntemel filozoflarıdır. Her iki filozof Tanrı-âlem-insan ilişkisi bağlamındaönemli tespitlerde bulunmuş, ahlâkla iç içe olan bir insan felsefesigeliştirmiştir. Stoacılar evreni makro-kozmos, insanı mikro-kozmos olarakgördükleri için, doğaya uygun yaşayan insanın mutlu olacağını kabuletmişlerdir. Seneca da bu düşünceyi devam ettirerek, insan olmanın ilk şartıolarak gördüğü aklın, felsefe yolunda ve doğaya uygun kullanılmasını arzuetmektedir. Bu sebeple bilgelik için çaba sarf etmek ve doğadaki düzenerazı olmak, insan anlayışının temelini oluşturmaktadır. Stoa ahlâkınınizlerini taşıyan Kindî, tabiatın bir parçası olarak gördüğü insanın, nefs,akıl ve duyu güçlerine dikkat çekmektedir. Seneca gibi ölüm korkusundankaçmak yerine bu korkunun üzerine gitmenin insana kazandıracağıerdemleri anlatmakta ve üzüntüyü yenme çarelerine başvurarak insanınnasıl mutlu olacağını araştırır. Makalede farklılıkları ve ortak noktalarıçerçevesinde her iki filozofun insan felsefesine yaklaşımları ortayakonulmaya çalışılacak, sonrakinin öncekinden etkilenip etkilenmediğinedair tartışma ve tespitlerde bulunulmaya çalışılacaktır.