Sözlü ve Yazılı Kültür Kitap İncelemesi - Burak Atkan (Sakarya İletişim)
Bu kitap incelemesi, Walter J. Ong'un "Sözlü ve Yazılı Kültür: Sözün Teknolojileşmesi"ndeki çalışmasını araştırmaktadır. Ong'un 1982'de yayınlanan kitabı, teknolojinin insan iletişimi üzerindeki derin etkilerini, özellikle de sözlü dilden yazılı dil biçimlerine geçişi araştırmaktadır. Yazılı dilin insan bilinci ve kültürü üzerindeki derin etkisini araştıran bu ufuk açıcı çalışma, sözlü iletişimden yazılı iletişime geçişi ve bunun düşünme, dünyayı algılama ve bilgiyi inşa etme biçimimizi temelden nasıl değiştirdiğini incelemektedir. Ong'un ana argümanı, yazının ortaya çıkışının insan bilişinde radikal bir dönüşüme yol açtığı fikri etrafında dönüyor. Ezberlemeye ve kalıpların kullanımına dayanan sözlü kültürlerin kolektif ve katılımcı bir iletişim biçimini nasıl teşvik ettiğini açıklıyor. Buna karşılık, yazı, soyutlamaya, eleştirel analize ve karmaşık düşünce süreçlerinin geliştirilmesine olanak tanıyan daha doğrusal, bağımsız ve bireysel bir ifade tarzı yaratmıştır. Walter Ong kitap boyunca, okuryazarlığın insan bilinci üzerindeki derin etkilerini göstermek için çok çeşitli tarihsel, antropolojik ve dilbilimsel örnekler kullanıyor. Eski uygarlıklarda yazı dilinin ortaya çıkışını, dini ve felsefi geleneklerde yazının rolünü ve eğitim, hafıza ve kişisel kimliğin oluşumu üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Ong, sözlü kültürün ilk anlamıyla bittiğini belirtmekte ancak kalıntılarının sürdüğünü eklemektedir. Çağdaş toplumda yazının her yerde bulunmasına ve hakim kültür olmasına rağmen, sözlü kültürün düşünce süreçleri ve alışkanlıklarının kalıntılarının devam ettiğini ve dilimizi, bilişimizi ve ifade biçimlerimizi hala etkilediğini savunmaktadır. Bu kavram, sözlü kültürden yazılı kültüre geçişin bir ilerleme olduğu fikrine meydan okumakta ve çoklu bilişsel çerçevelerin bir arada var olduğunu vurgulamaktadır. Teknolojinin gelişimi ile ortaya çıkan iletişim araçları ve bunların toplumda yaygınlaşması yalnızca hayatı kolaylaştırmakla kalmamış, aynı zamanda iletişim kurma biçiminde değişiklikler yaratmıştır. Walter Ong, "Sözlü ve Yazılı Kültür: Sözün Teknolojileşmesi" isimli kitabında teknoloji ile yaşanan bu biçim değişikliğinin geçmişte yazı ile de yaşandığı üzerinde durmaktadır. Buradan hareketle günümüzde hakim olduğu iddia edilen görsel kültür ya da Ong’un deyimiyle “ikincil sözlü kültür” hakkında da bilgi vermektedir. Yazının bulunuşu ile ilk adımı atılan ve günümüze kadar devam eden yazılı kültürün ortaya çıkardığı değişim çok uzun bir sürece yayılmıştır. Ong’un elektronik devrim olarak ifade ettiği teknolojik araçların ortaya çıkışı ve topluma yayılması ise çok hızlı gerçekleşmiştir. Kitap temelde sözlü ve yazılı kültür üzerinde durmasına rağmen elektronik devrime de değinmekte ve bu alanda yapılacak araştırmalara kapı aralamaktadır.