ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”

Araplarda putperestlik yaygın olup, her kabilenin kendine ait putları veputlarına ait mekânları mevcuttu. Zülhalesa da, Araplarda veya diğercoğrafyalarda gördüğümüz mekân/hac yeri ilahlarından biridir. Hz. İbrahim’denberi bölgede saygınlığı devam eden Kâbe’ye nazîre veya benzeşmeolsun diye inşa...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Hanefi Palabıyık
Format: Article
Language:English
Published: Yakın Doğu Üniversitesi 2017-05-01
Series:Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
Subjects:
Online Access:https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/428723
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1841545033874931712
author Hanefi Palabıyık
author_facet Hanefi Palabıyık
author_sort Hanefi Palabıyık
collection DOAJ
description Araplarda putperestlik yaygın olup, her kabilenin kendine ait putları veputlarına ait mekânları mevcuttu. Zülhalesa da, Araplarda veya diğercoğrafyalarda gördüğümüz mekân/hac yeri ilahlarından biridir. Hz. İbrahim’denberi bölgede saygınlığı devam eden Kâbe’ye nazîre veya benzeşmeolsun diye inşa edilmiştir. Bölgede bulunan “el-Halasa” adlı bir putunüzerine Kâbe olarak bina edilmiş ve böylece “Zülhalesa” ismiyle şöhretyapmış ve “el-Ka’betü’l-Yemâniyye” diye de anılmıştır. Bu Beyt, bilhassaHas’am, Becîle, Devs ve Ezdü’s-Serât kabilelerince saygı gösterilen birmekân olmuştur.Zülhalesa’nın da hizmetçi ve koruyucuları vardır, onlar da, Benû Bâhileb. Âsûr’dan Benû Ümâme veya Hâris b. Ka’b, Cürm, Zebîd, Ğavs b. Mürrb. Üdd ve Benû Hilal b. Âmir olarak geçmektedir.Kâbe-i Şerif’e gösterilen saygı ve onun etrafında yapılan ibadet ve diğer ritüellerintamamımın, bu Beyt için de yapıldığını görmekteyiz: Tavaf etme,kurban kesme, adaklar adama, hediyeler sunma ve huzurunda fal oklarıçekilmesi gibi. Diğer birçok kabilenin ve tapınağın ibadetinde olduğu gibiZülhalesa için de hususi bir telbiye vardır. Huzurunda fal oklarının çekilmesive kadınların putun sâdinine/kâhinine giderek, doğurganlığınıkonuşması, Zülhalesa’nın toplum nezdindeki değerini göstermektedir.Tepesine bir çeşit taç işlenmiş beyaz kuvars kristal bir taş olup, üzerineasma şeklinde yapraklı, taneli ve kokulu bir sarmaşık bitki dolanmış,dikkat çeken veya gariplik uyandıran heybetli bir taş/heykeldir. Ne zamanyapıldığı bilinmemekle beraber, bu tarihi Amr b. Lühay’ın Mekkeve civarına putperestliği getirdiği zamana kadar götürmenin mümkünolduğu düşünülebilir.Zülhalesa, Mekke ile Yemen arasında Mekke’ye yaklaşık 200 km.lik birmesafede olup, Mekke’nin fethinden bir müddet sonra civardaki putlarve puthaneler kaldırılırken, Zülhalesa’nın da Hz. Peygamber’in Cerir b.Abdillah komutasında gönderdiği seriyye ile yıkılıp yakılmış ve yerle biredilmiş olduğunu görmekteyiz.Zülhalesa’yla ilgili rivayetler, onun dişi yani ilahe/tanrıça kabul edildiğinigöstermektedir. Huzurunda yapılan ritüeller ve ona gösterilen saygınınbiçimi, bunun en iyi göstergesi olup, bereket ve verimliliği sembolize ettiğianlaşılmaktadır. Aslında sürekli yeşil kalmayı başarabilen meyveli veyapraklı bir sarmaşıkla donanmış bir taşın, zaten taşın ve ağacın kutsandığıp.p1 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 8.0px Helvetica}bir toplumda, tanrıça olarak görüldüğünü düşünebiliriz.
format Article
id doaj-art-2d0b4664513f43ab918541b03e29be9a
institution Kabale University
issn 2148-6026
language English
publishDate 2017-05-01
publisher Yakın Doğu Üniversitesi
record_format Article
series Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
spelling doaj-art-2d0b4664513f43ab918541b03e29be9a2025-01-12T10:45:53ZengYakın Doğu ÜniversitesiYakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi2148-60262017-05-0131738249ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”Hanefi PalabıyıkAraplarda putperestlik yaygın olup, her kabilenin kendine ait putları veputlarına ait mekânları mevcuttu. Zülhalesa da, Araplarda veya diğercoğrafyalarda gördüğümüz mekân/hac yeri ilahlarından biridir. Hz. İbrahim’denberi bölgede saygınlığı devam eden Kâbe’ye nazîre veya benzeşmeolsun diye inşa edilmiştir. Bölgede bulunan “el-Halasa” adlı bir putunüzerine Kâbe olarak bina edilmiş ve böylece “Zülhalesa” ismiyle şöhretyapmış ve “el-Ka’betü’l-Yemâniyye” diye de anılmıştır. Bu Beyt, bilhassaHas’am, Becîle, Devs ve Ezdü’s-Serât kabilelerince saygı gösterilen birmekân olmuştur.Zülhalesa’nın da hizmetçi ve koruyucuları vardır, onlar da, Benû Bâhileb. Âsûr’dan Benû Ümâme veya Hâris b. Ka’b, Cürm, Zebîd, Ğavs b. Mürrb. Üdd ve Benû Hilal b. Âmir olarak geçmektedir.Kâbe-i Şerif’e gösterilen saygı ve onun etrafında yapılan ibadet ve diğer ritüellerintamamımın, bu Beyt için de yapıldığını görmekteyiz: Tavaf etme,kurban kesme, adaklar adama, hediyeler sunma ve huzurunda fal oklarıçekilmesi gibi. Diğer birçok kabilenin ve tapınağın ibadetinde olduğu gibiZülhalesa için de hususi bir telbiye vardır. Huzurunda fal oklarının çekilmesive kadınların putun sâdinine/kâhinine giderek, doğurganlığınıkonuşması, Zülhalesa’nın toplum nezdindeki değerini göstermektedir.Tepesine bir çeşit taç işlenmiş beyaz kuvars kristal bir taş olup, üzerineasma şeklinde yapraklı, taneli ve kokulu bir sarmaşık bitki dolanmış,dikkat çeken veya gariplik uyandıran heybetli bir taş/heykeldir. Ne zamanyapıldığı bilinmemekle beraber, bu tarihi Amr b. Lühay’ın Mekkeve civarına putperestliği getirdiği zamana kadar götürmenin mümkünolduğu düşünülebilir.Zülhalesa, Mekke ile Yemen arasında Mekke’ye yaklaşık 200 km.lik birmesafede olup, Mekke’nin fethinden bir müddet sonra civardaki putlarve puthaneler kaldırılırken, Zülhalesa’nın da Hz. Peygamber’in Cerir b.Abdillah komutasında gönderdiği seriyye ile yıkılıp yakılmış ve yerle biredilmiş olduğunu görmekteyiz.Zülhalesa’yla ilgili rivayetler, onun dişi yani ilahe/tanrıça kabul edildiğinigöstermektedir. Huzurunda yapılan ritüeller ve ona gösterilen saygınınbiçimi, bunun en iyi göstergesi olup, bereket ve verimliliği sembolize ettiğianlaşılmaktadır. Aslında sürekli yeşil kalmayı başarabilen meyveli veyapraklı bir sarmaşıkla donanmış bir taşın, zaten taşın ve ağacın kutsandığıp.p1 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 8.0px Helvetica}bir toplumda, tanrıça olarak görüldüğünü düşünebiliriz.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/428723arabistanputperestliki̇slamhz. muhammedmekkeput
spellingShingle Hanefi Palabıyık
ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
arabistan
putperestlik
i̇slam
hz. muhammed
mekke
put
title ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
title_full ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
title_fullStr ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
title_full_unstemmed ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
title_short ARAPLARDA PUTPERESTLİK VE HİCAZ PUTLARINDAN/ BEYTLERİNDEN BİRİ OLARAK “ZÜLHALESA”
title_sort araplarda putperestlik ve hicaz putlarindan beytlerinden biri olarak zulhalesa
topic arabistan
putperestlik
i̇slam
hz. muhammed
mekke
put
url https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/428723
work_keys_str_mv AT hanefipalabıyık araplardaputperestlikvehicazputlarindanbeytlerindenbiriolarakzulhalesa