Ermeni Kimliği’nin İnşasında Bir Patrik Portresi: Mıgırdıç Kırımyan - Fikrettin Yavuz (Akademik İncelemeler Dergisi)
Osmanlı hakimiyetinde “Millet-i Sadıka” adını alan Ermeni cemaati, XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar bu hüviyetini korumuştu. Ancak bu tarihten sonra Ermeni kimliğinde bir değişim meydana gelmiştir. Milliyetçi bir hüviyet kazanmaya başlayan Ermeni kimliğindeki bu değişimin mimarları Ermeni kilisesi ve kilise mensupları olmuştur. Bu kişiler arasında İstanbul Ermeni Patrikliği yapmış olan Mıgırdıç Kırımyan en önde gelen şahsiyetlerden birisidir. Hayatı boyunca bağımsız bir Ermeni devletinin kurulması için çaba sarf etmiş, bu hedef doğrultusunda yetişen yeni nesillere sürekli olarak milliyetçi bir kimlik kazandırmaya çalışmıştır. 1854 yılında kiliseye intisap etmiş, 1869-1874 yılları arasında İstanbul Ermeni patrikliği, 1878 Berlin Kongresi’ne Patrikhane tarafından gönderilen heyetin başkanlığı görevlerini yapmıştır. Hayatının tamamını bağımsız Ermenistan fikrine adayan Kırımyan 1892 yılında Eçmiyazin Katogikosu seçilmiş ve 1907 yılında görevinin başındayken hayata gözlerini yummuştur.