17. YÜZYIL MUTASAVVIFLARINDAN KÂDİRÎ MUHYİDDÎN’İN NASÎHATNÂMESİNDE OSMANLI DEVLET İŞLEYİŞİ VE SOSYAL HAYAT - Habibe Kazancıoğlu (İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi)
17.yüzyıl, Osmanlı Devleti’nin duraklama devrini yaşadığı bir dönemdir. Bu dönemdesiyasî, askerî, sosyal ve ekonomik hayatta büyük değişim ve yozlaşmalargörülmüştür. Birçok devlet adamı, şâir ve yazarın eserine konu olan bu döneminbir mutasavvıf gözüyle değerlendirilmesi önemlidir.Kâdirî Muhyiddîn 17.yüzyılda yaşamış önemli mutasavvıf ve şâirlerden olup hayatıhakkında elimizde çok az bilgi bulunmaktadır. Elimizdeki tek eseri Nasîhatnâmesi’dir. KâdirîMuhyiddîn İstanbul-Kırım-Kefe şehirleri başta olmak üzere Osmanlıcoğrafyasındaki siyasî, askerî sosyal ve ekonomikhayatı pek çok açıdan gözlemleme imkânına sahip olmuştur. Bu gözlemlerini 7997beyitlik manzum nasîhatnâmesinde dile getirmiştir. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’ndetütün ve kahve kullanımının yaygınlaşması, kahvehânelerin sayısının artması,zina ve rüşvetin yaygınlaşması, lükse özellikle samur kürklere düşkünlüğünartması, makamların rüşvetle alınıp satılması, devlet görevlilerinin sürekliazledilmeleri, meşâyihlerin bozulması ve kendi aralarındaki çekişmeleri, devlet yönetiminde kadınların ve kötümusâhiblerin etkili olması, Osmanlı askerî sisteminin bozulması ve çeşitlitasavvufî konular, Kâdirî Muhyiddîn’in nasîhatnâmesindedeğindiği konulardan bazılarıdır. Buçalışmada Kâdirî Muhyiddîn’in gözüyle 17.yüzyıl Osmanlı devlet işleyişi ve sosyal hayatı ele alınacaktır.