تحلیل توارث کمّیت و کیفیت الیاف پنبه با استفاده از تجزیه به عامل ها - عمران عالیشاه; محمدهادی پهلوانی (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
هدف از انجام این مطالعه بررسی کارائی تجزیه به عامل¬ها به عنوان یکی از روش¬های آماری چندمتغیره در تحلیل نحوه توارث خواص کمّی و کیفی الیاف پنبه بود. بوته¬های شش رقم پنبه به همراه 240 لاین¬ نوترکیب نسل 6F حاصل از تلاقی آنها در اردیبهشت سال 1390 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی هاشم¬آباد گرگان مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج تجزیه به عامل¬ها، شش عامل اول دلیل ایجاد بیش از 83 درصد شباهت بین شش والد مورد بررسی بودند. با توجه به مقادیر بار عامل¬ها، سه عامل اول بترتیب عامل "تولید وش"، "رشد رویشی" و "کیفیت الیاف" نام گرفتند. بای¬پلات امتیاز عامل¬ها نشان داد که بیشترین "تولید وش" و "رشد رویشی" متعلق به رقم ساحل بود و ارقام زودرس¬تر مقادیر پایین¬تری از امتیاز این عامل¬ها را به خود اختصاص دادند. بیشترین امتیاز عامل "کیفیت الیاف" متعلق به رقم شماره 200 بود و رقم ساحل از این نظر متوسط بود. در بین لاین¬های 6F مورد مطالعه، بیشترین امتیاز از نظر عامل "تولید وش" متعلق به لاین¬هایی بود که یک والد آنها رقم ساحل بود. پتانسیل بالای رقم ساحل و تلاقی¬های حاصل از آن نشان داد که این رقم همچنان یک مخزن بسیار قوی از ژن¬های افزایش¬دهنده کمّیت و کیفیت الیاف پنبه برای کشت در مناطق شمالی ایران بویژه استان گلستان می¬باشد.