بررسی شاخص‌های فیزیولوژیکی رشد و کارآیی مصرف نور در ژنوتیپ‌های مختلف بادام‌زمینی در استان گیلان - سمیه فلاحی; محمد نقی صفرزاده ویشکایی; پیمان شریفی; حسن اخگری (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
چکیدهسابقه و هدف:کاشت دیم بادام‌زمینی در استان گیلان سابقه‌ای بیش از ۱۲۰ سال دارد. استفاده از رقم دیررس NC2 در بیشتر مزارع بادام‌زمینی این منطقه طی ۴۵ سال گذشته زمینه را برای گسترش بیماری‌ها و نوسانات عملکردی شدید در تولید این گیاه فراهم‌نموده‌است. سبک بودن بافت خاک در مزارع زیر‌کاشت این گیاه نیز از طریق کاهش رطوبت قابل استفاده برای بوته های بادام‌زمینی، نوسانات عملکردی این رقم را در سال‌های کم‌باران افزایش‌می دهد. در نتیجه در حال حاضر معرفی ارقام جدید سازگار با شرایط آب و هوایی منطقه که عملکرد غلاف مناسبی در شرایط دیم داشته‌باشند، یکی از مهم‌ترین نیازهای استان گیلان می‌باشد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه شاخص‌های فیزیولوژیک و کارآیی مصرف نور در ۱۴ ژنوتیپ جدید بادام‌زمینی و مقایسه آنها با رقم NC2 طراحی و اجرا‌ شد.مواد و روش‌هااین پژوهش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در دو سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ در شهرستان آستانه اشرفیه واقع در استان گیلان انجام‌گرفت. ۱۴ ژنوتیپ بادام‌زمینی به همراه رقم NC2 که رقم غالب کشت شده در منطقه است، بلوک‌های آزمایشی را تشکیل‌دادند. کاشت کلیه ژنوتیپ‌ها به صورت مسطح و در شرایط دیم انجام‌شد. واحد گرمایی در کل دوره رشد، سرعت رشد محصول، سرعت رشد غلاف، ضریب تسهیم، کارآیی مصرف نور، عملکرد غلاف، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در کلیه ژنوتیپ‌ها و رقم NC2اندازه‌گیری شدند و با این رقم مورد مقایسه قرار‌گرفتند.یافته هانتایج این پژوهش نشان‌داد بیشترین واحد گرمایی از کاشت تا رسیدگی برداشت به ترتیب در رقم NC2 و ژنوتیپ‌‌هایICGV02317 و ICGV92222 مشاهده‌شد در حالی که ژنوتیپ‌‌های ICGV00350 و ICGV87846 کمترین واحد حرارتی را طی فصل رشد داشتند. بالاترین مقادیر سرعت رشد محصول، سرعت رشد غلاف، کارآیی مصرف نور، عملکرد غلاف و عملکرد دانه از رقم NC2 و ژنوتیپ‌های ICGV00420، ICGV99019 و ICGV92116 به‌‌دست‌آمد. در حالی‌که کمترین مقادیر از این صفات اندازه‌گیری‌شده در ژنوتیپ ICGV00351 مشاهده شد.نتیجه گیری:با توجه به نتایج به‌دست آمده 3 ژنوتیپ ICGV00420، ICGV99019 و ICGV92116 در شرایط دیم در مقایسه با رقم NC2 با واحد گرمایی کمتری در این منطقه به مرحله رسیدگی برداشت رسیدند در حالی‌که در بسیاری از صقات اندازه گیری شده مشابه رقم مذکور بودند. همچنین نتایج به‌ دست آمده نشان دادند ژنوتیپ های مذکور با توجه به شاخصهای فیزیولوژیک و کارآیی مصرف نور محاسبه‌شده، می‌توانند به عنوان جایگزین برای کاشت رقم NC2 در مزارع منطقه مورد توجه قرار‌گیرند زیرا این ژنوتیپ ها در شرایط کشت دیم کارآیی مصرف نور، عملکرد غلاف و دانه مناسبی داشتند.