İslâm Öncesi Câhiliye Şiirinde Din Olgusu - Sedat Tuna (Trabzon İlahiyat Dergisi)

(untitled)
Arap yarımadasında (Cezîretü'l-Arab) Hz. Muhammed (a.s.) İslâm’ı tebliğ göreviyle görevlendirilmeden ve bir tek Allah’a kulluk edilmesinin gerektiğini bildiren mesajını insanlara iletmeden önce Arap toplumu Câhiliye döneminde çeşitli dinlere inanmışlardır. Dolayısıyla onlar tek bir din anlayışına sahip olmamışlardır. İslâm öncesi dönemde Araplar arasında atalar kültü, fetiş kültü, totem kültü vb. inançlar yaygındır. Bu inançların yanı sıra bir de gizli âleme dair inançları (cin, gûl ve şeytan) vardır. Bu dinî gruplar arasında doğal olarak karşılıklı iletişim ve etkileşim olmuştur. Bu kadar farklı inanca sahip grupların bir arada bulunmasının en önemli sebepleri arasında ada halkının sürekli olarak etraflarında yaşayan halklarla iletişim halinde oldukları söylenebilir. Onlarla iletişim, çoğunlukla ticaret ve kabile göçleriyle olmuştur. Onlar, milâdî dördüncü asrın sonuna kadar çeşitli kişi ve nesnelerdeki ruhlara inanmışlardır. Onların bu inançlara sahip oldukları inşâd ettikleri şiirleri üzerinden de tespit edilebilmektedir. Bu kapsamda çalışmamızda yer verdiğimiz şiirlerin büyük bir kısmını övgü türü şiirler oluşturmaktadır. Bunun yanında fahr ve yergi türü şiirlere de yer verilmektedir. Bu şiirlerden yola çıkılarak bölgede İslâm öncesi hâkim olan din olgusunu, idolizmin oluşturduğu görülmüştür. Dönemin din olgusunu da idolizm ekseninde gelişen kültler şekillendirmiştir. Çalışmamızın, alanına katkı sağlaması ve bu alanda yeni çalışmalara yol göstermesi beklenmektedir.