ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERDE KURUMSAL KURAMIN ÖNGÖRDÜĞÜ MEŞRUİYET KAZANMA VE EŞBİÇİMLİLİK ÇABALARINA KOŞUL BAĞIMLILIK KURAMI AÇISINDAN BİR BAKIŞ - Cem Şen (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi)
Bu çalışmada, her ne kadar meşruiyet kazanma ve eşbiçimlilik kavramları kurumsal kurama ait kavramlar olsa da, söz konusu kavramların yerel şirketler için taşıdığı anlamın çok uluslu şirketlerde farklı etkilere sahip olabildiği ve koşul bağımlılık faktörlerine göre değişebildiği sorunsalından yola çıkılmıştır. Bu bağlamda, yeni kurumsal kuram kapsamındaki meşruiyet kazanma ve eşbiçimlilik kavramlarının çok uluslu şirketler tarafından nasıl ele alındığı ve uygulamalarının diğer yerel örgütlerden farklı olup olmadığı koşul bağımlılık faktörleri bağlamında tartışılmaktadır. Özellikle gerekli kaynaklara ulaşma konusunda gerektiğinde kendi ana ülkeleri ve onların kurumlarını, gerektiğinde de faaliyet gösterdiği ev sahibi ülkeler ve onların kurumlarını referans alabilen çok uluslu şirketlerin kendi ana ülkelerinden (iç) ve ev sahibi ülkelerden kaynaklanan (dış) bir kurumsal ikilik (institutional duality) yaşadıkları ifade edilebilir. Çalışma ile çok uluslu şirketler için meşruiyet kazanma ve eşbiçimliliğin hayatta kalma şansını artırmanın tek ve gerek şartı olmadığı açıklanmaya çalışılmıştır. Çok uluslu şirketlerin bu özel durumu, yeni kurumsal kuramın öne sürdüğü kavramlara koşul bağımlılık kuramı çerçevesinde yaklaşılarak örgüt kuramları yazınının zenginleştirilmesi hedeflenmiştir.