KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN BİLİNÇLİ TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİNE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA - Yakup Durmaz; Leyla Akdoğan (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi)
Bilinçli tüketim kısaca, tüketicinin çevreye ve topluma karşı sorumluluk duygusuyla hareket etmesidir. Bireylerin bilinçli tüketim profilini ortaya koymada kişilik özellikleri oldukça önemlidir. Bu çalışma, bilinçli tüketim davranışını etkileyen bağımsız değişken olarak kişilik özelliklerini ele almaktadır. Kişilik özelliklerinin ölçülmesiyle ilgili birçok yaklaşım mevcut olmakla birlikte, en yaygın olarak kullanılan yaklaşım dışa dönüklük, sorumluluk, uyumluluk, nevrotiklik ve deneyimlere açıklık boyutları tarafından açıklanan Beş Faktör Kişilik Modeli'dir. Bu çalışmaya dışa dönüklük, sorumluluk ve uyumluluk kişilik özellikleri dahil edilmiştir. Araştırmanın evrenini Çorum ilinde yaşayan yetişkin kadın ve erkek tüketiciler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden “kolayda örnekleme” yöntemi uygulanmıştır. Evreni temsil edebileceği göz önünde bulundurularak örneklem sayısı 385 olarak belirlenmiştir. Araştırmada önerilen hipotezler yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Sonuçlar, bireylerin kişilik özelliklerinin bilinçli tüketim davranışı üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu yönündedir. Kişilik özellikleri ile ilgili çalışmalar genellikle eğitim, yönetim ve davranış alanında yoğunlaşmış olup pazarlamaya ilişkin çalışmalar daha sınırlıdır.