REEL EFEKTİF DÖVİZ KURUNU BELİRLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI: HETEROJEN PANEL VERİ ANALİZİ - Cansu Şarkaya İçellioğlu (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi)
Döviz kuru seviyesi reel ve finansal piyasalar üzerinde etkili olurken, bazıreel ve finansal faktörler de döviz kurları üzerinde belirleyici olmaktadır.Birbirini etkileyen dinamik bir döngü içerisinde, döviz kurları ile ekonomik faktörlerarasındaki ilişkileri açıklayabilmek, tüketicilerden yatırımcılara, özelsektörden kamu sektörüne, finans sektöründen dış ticaret sektörüne kadar her kesiminilgisini çeken bir konudur. Bu kapsamda, seçilmiş bazı ekonomik faktörlerinreel efektif döviz kuru (REER) üzerindeki etkilerinin irdelenmesiamaçlanmaktadır. BRICS ülkelerindenBrezilya, Rusya, Çin, Güney Afrika ile Türkiye’ye yönelik bir panel verianalizi yapılarak söz konusu ilişkiler 2008-2018 yılları arasındaki dönem içinaraştırılmıştır. Rezerv varlıklar, tüketici fiyat endeksi ve petrolfiyatlarının bağımsız değişkenler olarak belirlendiği çalışmada, bulgular ülkedenülkeye değişim göstermektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde rezervvarlıklardaki artışın reel efektif döviz kurunu pozitif yönde etkilediği, fakattüketici fiyat endeksi ile petrol fiyatlarındaki hareketlerin bazı ülkelerdepozitif yönde bazı ülkelerde negatif yönde etkiler yarattığı görülmektedir. Ekonomilerinitici güçlerinin farklı olması ülkeler bazında farklı sonuçlar elde edilmesineneden olmuştur. Her ülkenin kendi reel efektif döviz kurunu etkileyenfaktörleri doğru değerlendirebilmesi, ekonomik birimlere ve politikayapıcılarına fayda sağlayacaktır.