تولید قارچ داروییBoud. Ganoderma resinaceum روی ضایعات کشاورزی و بررسی پلی ساکارید کل و عملکرد - محبوبه پودینه; بهناز یوسف شاهی; داریوش رمضان; مهدی آران; عبدالرحمن رحیمیان بوگر; محمود توکلی (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
چکیده سابقه و هدف: یکی از راهکارهای مهم برای استفاده از پسماندهای کشاورزی استفاده از ظرفیت بیولوژیکی موجود در قارچ‌هایی دارویی می‌باشد. ضایعات کشاورزی در اکثر نقاط ایران در اثر فعالیت‌های زراعی، باغبانی و جنگل‌داری تولید می‌شوند. و هر ساله هزاران تن مواد زائد سوزانده و یا دور ریخته می‌شوند که این عمل خود منجر به آلودگی زیست محیطی و مخاطرات بهداشتی می-شود. بستر کشت باید علاوه بر قابل دسترس بودن، هزینه‌های مالی کم‌تری را برای تولید کننده ایجاد نماید و همچنین عملکرد مناسبی را هم ایجاد کند. هدف از انجام این پژوهش بررسی بسترهای مختلف (ضایعات مختلف محصولات کشاورزی و صنعتی) برای کشت قارچ G. resinaceum می‌باشد. با انتخاب صحیح بستر کشت و بررسی نسبت متعادل کربن به نیتروژن در بستر کشت می‌توان صفات کمی (عملکرد) و کیفی (ارزش غذایی) مورد نظر در قارچ G. resinaceum را بهبود بخشید.مواد و روش‌ها: این پژوهش در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار با جدایه ایرانی قارچ G. resinaceum در سال 1399 انجام شد. بعد از جمع آوری قارچ از جنگل، کشت خالص قارچ از بازیدیوکارپ استریل شده انجام شد و سپس اسپان قارچ G. resinaceum نژاد ایرانی تولید شد. تیمارهای آزمایش شامل 7 نوع بسترهای کشت 1. تراشه چوب درخت صنوبر + سبوس برنج (90 + 10) 2. تراشه چوب درخت صنوبر + کنجاله سویا (90 + 10) 3. تراشه چوب درخت صنوبر + کاه و کلش گندم (60 + 40) 4. تراشه چوب درخت صنوبر + کاه و کلش برنج (60 + 40) 5. تراشه چوب درخت صنوبر + ضایعات تراشه چوب درخت خرما (70 + 30) 6. تراشه چوب درخت صنوبر + ضایعات درخت موز (70 + 30) 7. تراشه چوب درخت صنوبر (100) می‌باشند.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد بیشترین میزان عملکرد (06/210 گرم بر 2000 گرم بستر)، ماده خشک کل (35/95 گرم بر 2000 گرم بستر)، پلی‌ساکارید کل (95/15 میلی‌گرم بر گرم ماده خشک) و کارایی بیولوژیکی (5/10 درصد) قارچ G. resinaceum به بستر کشت ترکیبی تراشه چوب همراه با سبوس برنج اختصاص داشت. و بیشترین میزان نیتروژن کل اندام میوه‌ای قارچ (67/3 میلی‌گرم در 100 گرم ماده خشک) و پروتئین اندام میوه‌ای قارچ (93/22 میلی‌گرم در 100 گرم ماده خشک) مربوط به بستر کشت تراشه چوب با کنجاله سویا می‌باشد. هم‌چنین کم‌ترین زمان برای مرحله پنجه‌دوانی (66/28 روز)، تشکیل اندام گره-ای (41 روز) و پیش رسی اندام میوه‌ای (65 روز) برای بستر تراشه چوب با سبوس برنج ثبت شد. نتیجه گیری: یکی از روش‌های مناسب برای اصلاح بسترهای کشت و کاهش نسبت کرین به نیتروژن، افزودن مکمل‌های آلی می-باشد. با توجه به نتایج این تحقیق افزودن مکمل‌های آلی مانند سبوس برنج، کنجاله سویا و استفاده از ضایعات کلش گندم، کلش برنج، ضایعات نخل خرما و ضایعات درخت موز به بستر کشت تراشه چوب توصیه می‌شود.واژه‌های کلیدی: اندام‌ میوه‌ای، پنجه‌دوانی، بسترهای کشت ترکیبی، مکمل آلی.