SEKÜLER/LAİK DÜŞÜNCENİN ULÛM-İ İKTİSÂDİYE VE İÇTİMÂİYE MECMUASI ÖRNEĞİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ - Nergis Yüzsüren (İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi)
Sekülerizm ve laiklik, sosyo-ekonomik, kültürel ve toplumsalolmak üzere oldukça geniş alanı kapsayan kavramlardır. Bu bağlamda çalışmamızöncelikle, sekülerizm ve laikliğin tanımını, Avrupa’daki tarihsel sürecini vekökenini oluşturan belli başlı düşünce akımlarını ele almaktadır. Bu akımlardanen önemlisi, metafizik hiçbir bilgiyi kabul etmeyen ve sadece deney ve gözlemledoğru bilgiye ulaşılabileceğini ileri süren pozitivizmdir. Materyalizm,evrimcilik ve liberalizm gibi yaklaşımlar da pozitivizmle birlikte seküler/laikdünya görüşünün teşekkülünde etkili olmuştur. Çalışmada, Avrupa’daki sürecinyanı sıra, Osmanlı Devleti’ni seküler düşüncenin ne boyutta etkilediğiaraştırılmış ve devletin, bu sürece gerilemeyle birlikte girdiği tespitedilmiştir. Devleti kurtarmak için Batılı devletlerin sistemini örnek almaya vebirtakım ıslahatlar gerçekleştirmeye başlayan yöneticiler, bir bakımaseküler/laik düşüncenin Osmanlı’da etkili olmasınaneden olmuşlardır. Bu etki de, seküler düşünceyi benimseyen ve bunu devletintek kurtuluş çaresi olarak gören yeni bir kuşağın yetişmesine sebebiyetvermiştir. Dönemin basın hayatının hareketliliğinden ve Avrupalı devletlerindesteğinden de yararlanan bu kişiler, düşüncelerini çeşitli gazete vedergilerde açıklama fırsatı bulmuşlardır. Bunların en önemlilerinden biri, 1908ile 1911 yılları arasında yayımlanan Ulûm-iİktisâdiye ve İçtimâiye Mecmuası’dır. Çalışmamız öz olarak bu derginin düşünce atmosferinin nekadar seküler/laik olduğunu ve hangi düşüncelerin sekülerlik/laiklik bağlamındaincelendiğini araştırmak olmuştur.