HALLAC-I MANSUR’DA TANRI-VARLIK ve BENLİK PROBLEMİ - Ferhat Ağırman; Bilal Bekalp (Felsefe Dünyası)
‘Benlik’ fikrinden hareketle Tanrı hakkında bir takım fikirler ileri sürenHallac-ı Mansur’un düşüncesinin merkezini oluşturan ‘Enel Hak’ ifadesi, onunTanrıya ve benlik konusuna dair düşüncelerini ortaya koyar. Oldukça tartışmalıbir ifade olan ‘Enel Hak’ sözü nasıl bir durumda ve hangi yöntemle söylenmiştir?Hallac’ın bu söyleme dayanarak ortaya koyduğu bir anlayış vardır ki, o davarlık da dahil her şeyin Tanrı tarafından öncelenmesidir. Bunun anlaşılması içininsanın akıllı ve düşünen bir varlık olması tek başına yeterli değildir. Söz konusubilincin gerçekleşmesi için aklın yanında en az akıl kadar gerekli olan aşk duygusununda yaşanması gerekir. Bunları gerçekleştiren birey için artık varlık herşeyin sebebi olan ‹Bir’e ulaşmaktan başka bir şey olmayacaktır. Dolayısıyla bukonuma ulaşan birey kendi benliği de dahil her şeyi Tanrısal ‘Benlik’ noktasındaeriterek gerçekliğe ulaşmış olacaktır. Çünkü Hallac’a göre şeylerin gerçekliğineancak bu şekilde ulaşılabilir.