ORTADOĞU İLE İLGİLİAYRILIKÇI BASIN FAALİYETLERİ HAKKINDA SULTAN II. ABDÜLHAMİT’E SUNULAN BAZI LAYİHALAR - Hilmi Bayraktar (Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi)
Matbaanın gelişimine bağlıolarak doğan ve gelişen basın-yayın, XIX. Yüzyılda Avrupa’da daha âdil ve özgürlükçü bir toplum oluşturmak için kullanılırken, OsmanlıDevleti’nde ayrılıkçıfikirlerin ateşlendiği bir araç olarak kullanılmıştır. Avrupa destekli artan ayrılıkçıyayın faaliyetleri karşısında büyük sıkıntılar yaşayan OsmanlıHükümeti konu ile ilgili olarak birçok kişiden layihalar hazırlamasınıistemiştir. Bu layihaların bölgede daha önce görev yapmış, bölgeyi iyi tanıyan kişilere hazırlatılmışolması, tespit ve teşhislerin isabetli olmasınısağlamıştır. Layihalardaki tespitlerin başında bölge insanıile OsmanlıHükümeti arasında iletişim sağlayacak ve Arapça yayınlanacak gazete ve dergilerin eksikliği gelmektedir. Ancak bu gazetelerin bizatihi devlet tarafından değil, devletin maddi desteğini almışve hükümetle koordineli çalışabilecek özel yayınlar olarak çıkartılmasıgerektiği ifade edilmektedir.